"Wij staan voor de afschuwelijke werkelijkheid van den oorlog," citeert Bosma zijn voorganger, Kamervoorzitter Van Schaik, over de Duitse inval in Nederland op 10 mei 1940. "Wij, vertegenwoordigers van het volk, protesteren uit het diepst van ons hart en met de meeste felheid tegen de gruweldaad aan ons land en zijne inwoners."

Bosma schetst een beeld van het Nederland van mei 1940. Destijds konden slechts 38 Kamerleden de Tweede Kamer bereiken om de bezetting door Nazi-Duitsland te bespreken.  Tien van de toen nog honderd Kamerleden kwamen om tijdens de oorlog, onder hen vier Joodse parlementariërs. Tientallen Kamerleden zaten bovendien korte of lange tijd gevangen, vooral in Duitse interneringskampen.

18.000 verzetshelden
Maar er was ook een tegengeluid. In zijn toespraak brengt Bosma hulde aan de vele vormen van verzet tijdens de bezetting: "In elk gehucht, elk dorp, elke stad staan helden op. Mensen die vechten, die saboteren, mensen die joden en anderen helpen onderduiken."

De Kamervoorzitter herinnert aan de 18.000 Nederlandse verzetshelden wiens namen zijn opgetekend in de erelijst van gevallenen 1940-1945. "18.000 mannen en vrouwen, allen gedreven door vaderlandsliefde... allen gezegend met een DNA waarin zaken als moed, strijdlust en rechtvaardigheid bovenmatig sterk vertegenwoordigd waren," benadrukt hij.

Bosma verhaalt ook persoonlijke anekdotes van verzet, waaronder die van Gert Kasteijn. Hij was een grondlegger van het Medisch Verzet en kwam tragisch om nadat hij uit een raam sprong om te voorkomen dat hij zijn kameraden zou verraden onder marteling door de nazi's.

"We zijn onze helden veel dank verschuldigd. Zij vormen mede het fundament de wapening in het beton van onze huidige maatschappij", besluit Bosma.

Wat een prachtige en bijzondere toespraak van Martin Bosma.#dodenherdenking pic.twitter.com/pwpRfb9LDo

— JOODS.NL (@joods) May 4, 2024