Volgens EU-diplomaten wil Commissievoorzitter Ursula von der Leyen in totaal 800 miljard euro mobiliseren voor ‘defensie’. Daarvan zou 1 tot 2 procent – tot wel 16 miljard – naar NGO’s kunnen gaan.

De Nederlandse hoogleraar John Morijn steunt dit idee. In Politico zegt hij: ‘een tot twee procent reserveren voor de verdediging van de democratie zou moeten kunnen.’

Ngo's als verlengstuk van Brussel
Critici stellen dat deze ngo's niet neutraal zijn, maar het beleid van Brussel verspreiden. MCC Brussels liet eerder al zien dat sommige organisaties EU-geld gebruiken om de politieke agenda van de Commissie te promoten.

Mondiaal strateeg Christy Quirk dringt aan op snelheid: ‘De klok tikt.’ Ook Morijn roept lidstaten op: ‘Vraag de Commissie om het gat te beoordelen dat is ontstaan door het wegvallen van USAID-gelden voor democratiebevorderende ngo's.’

Verzet uit Midden-Europa
Niet alle landen steunen dit plan. Hongarije en Slowakije trekken aan de rem. De Hongaarse minister voor EU-zaken, János Bóka, maakte recent nog zijn standpunt duidelijk aan de nieuwe Europese ‘rechtsstaat’-commissaris Michael McGrath. ‘De Commissie moet zich alleen bezighouden met zaken waar ze bevoegd voor is’, zei hij.

Bóka voegde daaraan toe: ‘Transparante financiering van ngo's moet volledig gegarandeerd zijn – de Europese Commissie moet het gat dat USAID heeft achtergelaten niet opvullen.’

Ook Slowakije verzet zich tegen de groeiende invloed van ngo's op de nationale politiek. Liberale tegenstanders noemen dit ‘Poetin-stijl wetgeving’, maar voor veel Oost-Europese landen is het een kwestie van nationale soevereiniteit.

Polen voert druk op
De Poolse EU-voorzitter, onder leiding van Donald Tusk, voert ondertussen juist campagne vóór extra ngo-financiering. Vorige week sprak Tusk met veel diplomaten in Brussel. Hij hoopt dat er op de volgende Europese top formele afspraken komen over ‘de verdediging van de democratie’ met belastinggeld.