Strijd om contant geld bereikt Raad van State
Mag een bioscoop contant geld weigeren en bezoekers verplichten tot pinbetalingen? Die vraag ligt eind juli bij de Raad van State. Het gaat om het Arnhemse Focus Filmtheater, dat sinds de verhuizing naar een nieuw pand geen contante betalingen meer accepteert. Volgens privacyactivist Michiel Jonker is dat in strijd met fundamentele rechten. Hij vecht de beslissing van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) aan om niet op te treden tegen de bioscoop.
Het Focus Filmtheater besloot in 2018 om uitsluitend pinbetalingen toe te staan. De reden: veiligheid van personeel en vrijwilligers. “Een bedrijf zonder contant geld is minder aantrekkelijk voor overvallers,” stelt de bioscoop op haar website. Voor bioscoopkaartjes kan dus alleen met pin worden betaald. Contante betaling is niet mogelijk aan de kassa.
Dat stuitte op verzet van privacyvoorvechter Michiel Jonker. Hij diende een klacht in bij de AP, die echter weigerde om op te treden. De toezichthouder oordeelde dat een onderneming niet wettelijk verplicht is om contant geld te accepteren. Ook zou het pinnen passen binnen het ‘contract’ dat ontstaat bij de aankoop van een kaartje.
Volgens Jonker schendt die praktijk de privacy. “Als deze bioscoop contant geld mag weigeren, dan is dat het signaal dat iedereen afhankelijk mag worden van niet-anonieme betaalmethoden,” waarschuwde hij al in 2018. Hij vreest voor profilering op basis van filmkeuzes, en voor een samenleving waarin anonimiteit bij dagelijkse transacties verdwijnt.
In 2022 stelde de rechtbank de toezichthouder in het gelijk. De rechter vond dat de bioscoop met het pinbeleid een gerechtvaardigd belang dient: veiligheid. Ook wees de rechter op de mogelijkheid om bioscoopbonnen, gekocht met contant geld, te gebruiken als alternatief. Volgens het vonnis is daarmee de verwerking van persoonsgegevens evenredig aan het doel.
Toch laat Jonker het er niet bij zitten. Hij ging in hoger beroep. Op 30 juli behandelt de Raad van State zijn zaak. Inzet is de vraag of de AP had moeten ingrijpen, en of de bioscoop in strijd handelt met privacyrechten zoals vastgelegd in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).
Sinds de eerdere uitspraak is het speelveld veranderd. De Tweede Kamer heeft inmiddels een wetsvoorstel aangenomen dat winkels verplicht om contant geld te blijven accepteren. Jonker ziet daarin een bevestiging van zijn standpunt. “Contante betaling is juist veilig. Straks moet die bioscoop toch contant geld aannemen. Dan blijkt dat het gewoon prima kan,” zegt hij nu.
Ook stelt Jonker dat het contract met de bioscoop niet vrijwillig tot stand komt. Doordat Focus eenzijdig algemene voorwaarden oplegt, ontbreekt de vrije keuze. Daarmee zou het privacyrecht onder artikel 8 EVRM worden geschonden. Stichting Privacy First ondersteunt hem in de procedure.
