Het nieuwe akkoord volgde nadat een eerdere versie strandde. Die eerste poging bevatte automatische lotingen voor jongeren zodra de vrijwillige instroom te laag werd. Minister van Defensie Boris Pistorius floot die aanpak terug, omdat hij vreesde voor maatschappelijke weerstand. De christendemocraten en sociaaldemocraten kwamen nu met een alternatief dat strenger is in registratie, maar formeel meer politieke controle belooft.

Verplichte registratie én medische keuring
Het hart van het plan is een uitgebreid registratiesysteem. Alle achttienjarigen worden formeel geregistreerd voor potentieel dienstplichtige inzet, terwijl alle achttienjarige mannen verplicht een vragenformulier moeten invullen. In dat formulier moeten zij aangeven hoe het staat met hun fysieke en mentale conditie, hun medische achtergrond en hun bereidheid om te dienen. Die gegevens komen direct terecht bij de overheid en vormen een eerste selectie-instrument.

Dat verplichte formulier geldt voor iedereen, ook voor jongeren die niet van plan zijn om ooit in dienst te gaan. Daarmee ontstaat een database waarin toekomstige rekruten al vroeg worden gesorteerd op inzetbaarheid. 

Naast het formulier voeren de partijen ook de medische keuring opnieuw in. Mannen geboren in 2008 zijn de eerste groep die verplicht wordt opgeroepen voor een lichamelijke beoordeling.

De overheid krijgt zo niet alleen een vragenlijst, maar ook officiële medische gegevens. Daarmee kan snel worden bepaald wie geschikt is voor militaire inzet wanneer een toekomstige crisis daarom vraagt.

Dienstplicht alleen na aparte stemming
Formeel verandert het model pas van vrijwillig naar verplicht als de Bondsdag daarover stemt. Het nieuwe concept heet een “behoeftegerichte dienstplicht”: pas wanneer het parlement oordeelt dat de veiligheidssituatie het vraagt, kunnen jongeren verplicht worden opgeroepen.

Toch is duidelijk dat de infrastructuur nu al volledig wordt opgebouwd. Met de registratie, het verplichte formulier en de medische keuring is de drempel naar echte dienstplicht aanzienlijk verlaagd. Een loting blijft mogelijk als laatste stap wanneer de benodigde aantallen anders niet worden gehaald.

Om te voorkomen dat dwang meteen nodig wordt, krijgen vrijwilligers meer voordelen. Zij krijgen €2.600 per maand, extra opleidingen en een subsidie voor een rijbewijs na een jaar dienst. Ook komt er een nieuwe status voor wie langer in de krijgsmacht blijft. Met die prikkels wil de regering de instroom van vrijwillige soldaten vergroten, maar de combinatie met verplichte gegevensverzameling wijst op een dubbele strategie.

Het plan zet ook een wettelijke doelstelling neer. De Bundeswehr moet doorgroeien naar 255.000 tot 270.000 militairen, met daarnaast zo’n 200.000 reservisten. Dat doel ligt ver boven het huidige aantal van ongeveer 182.000 soldaten. Twee keer per jaar controleert het parlement of de gestelde doelen worden gehaald. De regering wil het wetsvoorstel voor het einde van het jaar aan de Bondsdag voorleggen.