De president deed deze uitspraak kort nadat hij een wet had tegengehouden die Polen toegang moest geven tot bijna 44 miljard euro aan EU-leningen voor defensie. Die leningen maken deel uit van het Europese programma Security Action for Europe (SAFE).

Volgens Nawrocki zijn zulke leningen een te grote financiële verplichting voor de toekomst. Hij sprak zijn achterban toe en legde uit waarom hij het wetsvoorstel had tegengehouden.

‘Als zij echt toegewijd zijn aan de ontwikkeling van de Poolse strijdkrachten, en de hele EU dat is, dan kunnen we dit proces beginnen met Duitse investeringen, met middelen uit de Duitse staatsbegroting voor uitrusting voor het Poolse leger en voor de oostelijke flank van de NAVO. Dat is eerlijk.’

De president koppelde dat voorstel direct aan de discussie over herstelbetalingen uit de Tweede Wereldoorlog. ‘Duitsland zal ons herstelbetalingen betalen, en laten we deze middelen investeren in veiligheid.’

Veto op EU-lening voor defensie
Nawrocki sprak uitgebreid over zijn besluit om het EU-financieringsplan te blokkeren. Volgens hem zou de lening Polen voor tientallen jaren vastleggen.

Hij wees daarbij op de onzekerheden over de toekomst van de Europese Unie en de financiële risico’s. Volgens de president zou Polen voorzichtig moeten zijn met zulke lange verplichtingen.

‘Een verplichting aangaan tot 2070 is een te zware verplichting. Zo’n lening tekenen zonder te weten hoe het valutarisico er in de komende jaren uit zal zien, hoe de Europese Unie eruit zal zien is zeer moeilijk te accepteren vanuit constitutioneel, systemisch en ook logisch perspectief. Daarom kon er maar één beslissing zijn.’

Volgens Nawrocki moet de controle over defensiebeslissingen bovendien in Polen zelf blijven. ‘Beslissingen over de Poolse veiligheid zijn beslissingen van de opperbevelhebber van de strijdkrachten, niet van Brussel.’

Politieke spanningen in Polen
Het voorstel van Nawrocki heeft de spanningen met de Poolse regering vergroot. Premier Donald Tusk en zijn pro-Europese kabinet reageerden kritisch op het veto.

Minister van Buitenlandse Zaken Radosław Sikorski noemde de president een ‘lafaard’ en een ‘leugenaar’. Volgens hem zou Nawrocki de belangen van oppositieleider Jarosław Kaczyński en de conservatieve partij PiS vooropstellen.

De regering van Tusk spreekt ondertussen over een mogelijk alternatief plan om defensie-uitgaven te financieren. Er is gesproken over een ‘Plan B’, maar concrete details zijn nog niet bekendgemaakt.

Reparaties blijven gevoelig onderwerp
Duitsland beschouwt de kwestie van herstelbetalingen als afgesloten. Berlijn verwijst daarbij naar een overeenkomst uit 1953 waarin de toenmalige communistische regering van Polen afstand deed van verdere claims.

Duitsland staat volgens eerdere berichten wel open voor beperkte vormen van compensatie. Tegelijk wijst het land directe betalingen en het bedrag van ongeveer 1,3 biljoen euro af dat eerder door Poolse politici werd genoemd.

Nawrocki blijft het onderwerp echter regelmatig aankaarten. Tijdens zijn verkiezingscampagne en gesprekken met buitenlandse leiders stelde hij dat herstelbetalingen niet alleen voor Polen belangrijk zijn, maar ook voor de veiligheid van Europa en de NAVO.