Het project draagt de naam ‘Alternatives Deutschland’ en moet dienen als blauwdruk voor het geval de partij daadwerkelijk in een coalitie terechtkomt. Daarbij gaat het niet alleen om politieke plannen, maar ook om de financiële onderbouwing daarvan.

Van oppositie naar regeringspartij
De plannen komen op een moment dat de AfD in de peilingen groeit. Binnen de partij groeit daarmee de overtuiging dat regeringsdeelname niet langer ondenkbaar is. Volgens initiatiefnemer en Bundestag-lid Jörn König is voorbereiding essentieel.

Op de fractiebijeenkomst werd duidelijk gemaakt dat de partij lessen trekt uit eerdere coalitieonderhandelingen tussen CDU/CSU en SPD. Volgens König zou de SPD daarin inhoudelijk de overhand hebben gehad, terwijl de christendemocraten te veel gericht waren op macht. De conclusie binnen de AfD: wie wil regeren, moet inhoudelijk en financieel voorbereid zijn.

Lijst met prioriteiten en plannen
Het project ‘Alternatives Deutschland’ moet die voorbereiding concreet maken. Binnen de verschillende werkgroepen van de fractie worden beleidsvoorstellen verzameld en gerangschikt op urgentie. Het doel is een overzicht van maatregelen die direct kunnen worden ingevoerd bij regeringsdeelname.

Daarbij hoort ook een financiële doorrekening. Elke werkgroep moet niet alleen plannen aandragen, maar ook aangeven wat die kosten en hoe ze gefinancierd kunnen worden. De begrotingscommissie binnen de fractie speelt daarin een centrale rol.

Uit een eerste tussenstand blijkt dat de plannen fors in de papieren kunnen lopen. In totaal wordt gerekend met kosten van ongeveer 118,7 miljard euro.

Concrete voorstellen en kostenplaatje
Een aantal voorstellen is al uitgewerkt. Zo wil de partij de CO2-heffing afschaffen, wat volgens de berekeningen leidt tot 15 miljard euro minder inkomsten voor de staat. Ook ligt er een plan om zogenoemde ‘niet-verzekerde lasten’ in het pensioenstelsel te compenseren, goed voor 12 miljard euro.

Daarnaast wil de partij de zorgpremies van uitkeringsgerechtigden via de rijksbegroting laten betalen, wat eveneens 12 miljard euro kost. Andere voorstellen zijn het verlagen van de elektriciteitsbelasting, investeringen in infrastructuur en maatregelen rond gezins- en levensbescherming.

Er liggen ook plannen zonder concrete prijskaartjes. Denk aan het terugdraaien van de kernuitstap, aanpassing van het nationaliteitsrecht, het schrappen van strafbaarstelling van belediging van politici en het stoppen van plannen voor een digitale euro van de Europese Centrale Bank.

Financieel gat blijft bestaan
Tegenover de uitgaven staat voorlopig slechts een gedeeltelijke dekking. Volgens de berekeningen van König is er zo’n 84 miljard euro aan besparingen en inkomsten gevonden. Dat betekent dat er nog een gat is van ongeveer 34 miljard euro.

Dat financieringsprobleem is niet nieuw. Economen hebben de AfD eerder bekritiseerd om plannen die moeilijk betaalbaar zouden zijn. Zo werd onder meer gewezen op voorstellen rond pensioenen die volgens deskundigen de begroting extra onder druk zetten.

De partij erkent dat het werk nog niet af is. Vanuit de fractie wordt benadrukt dat het project zich nog in een vroege fase bevindt. “Bij het project gaat het om een ideeënverzameling in een vroeg stadium en niet om een reeds vastgesteld begrotings- of regeringsprogramma,” laat de persafdeling weten.

Alternatieve begroting als basis
Naast het strategieproject werkt de AfD ook aan een alternatieve rijksbegroting. Die moet inzicht geven in mogelijke bezuinigingen en beleidskeuzes. Volgens financieel woordvoerder Michael Espendiller zijn daarin al meer dan duizend begrotingsposten aangepast.

Het merendeel van die aanpassingen bestaat uit uitgavenverlagingen. Toch erkent ook hij dat de financiële ruimte beperkt is. “De begrotingssituatie verslechtert echter dramatisch, waardoor ook het AfD-programma tegen zijn grenzen aanloopt,” staat in de interne stukken.

Espendiller wil dat elke werkgroep binnen een half jaar met concrete wetsvoorstellen komt. “Ik persoonlijk heb als doel gesteld dat elke vakgroep binnen het komende halfjaar minstens vijf uitgewerkte wetsvoorstellen of verordeningen klaar moet hebben, waarmee relevante besparingen kunnen worden gerealiseerd.”

Volgens hem is een deel daarvan al uitgewerkt, maar is verdere concretisering nodig. Het uiteindelijke doel is duidelijk: een partij die “vanaf dag één kan regeren”.