Markuszower zet VVD klem na harde woorden over statushouders: ‘Gaan jullie deze wet steunen?’
De discussie over voorrang voor statushouders op sociale huurwoningen laait opnieuw op. VVD-Kamerlid Jurgen Nobel noemt de huidige situatie “onacceptabel” en wil dat minister Elanor Boekholt-O’Sullivan zo snel mogelijk ingrijpt. DNA-leider Gidi Markuszower grijpt die uitspraak meteen aan om de VVD publiekelijk vast te pinnen: als de partij écht van die voorrang af wil, waarom steunt zij dan niet gewoon het rechtse initiatiefvoorstel dat daar al voor klaarligt?
Nobel deelde een grafiek waarin 58.230 toegewezen sociale huurwoningen aan statushouders worden afgezet tegen 51.380 sociale huurwoningen die sinds 2018 zouden zijn bijgekomen. “Dit is onacceptabel”, schrijft hij. “De minister moet zo snel mogelijk de voorrang voor statushouder op sociale huurwoningen afschaffen. Ik heb de minister hier namens de VVD al meermaals op bevraagd.”
Juist die laatste zin maakt de kwestie politiek interessant. Want de VVD vraagt de minister om haast te maken, terwijl er al verschillende voorstellen op tafel hebben gelegen om die voorrang daadwerkelijk te schrappen. Sommige werden aangenomen, andere ingetrokken of juridisch afgeschoten. Weer andere liggen nog steeds op tafel. Daarmee draait de discussie niet alleen om de vraag óf de VVD van de voorrang af wil, maar vooral via welk wetsvoorstel en onder welke voorwaarden.
Interessante tweet van de VVD.
— Gidi Markuszower (@GidiMarkuszower) August 11, 2026
Gelukkig hebben de leden @MonaKeijzer, @Rene_Claassen71 (DNA) en @R_Clemminck (JA21) een initiatiefwet ‘verbod voorrang statushouders’ gemaakt.
Kunnen we er van uitgaan dat de VVD deze wet gaat steunen?
Ik hoop het van ganser harte;… https://t.co/WuXFBoNuHN
Vijf verschillende wetstrajecten
De voorgeschiedenis is inmiddels zo omvangrijk dat meerdere wetstrajecten door elkaar zijn gaan lopen. Het begon met een PVV-amendement, daarna volgde een afzonderlijk kabinetsvoorstel van Mona Keijzer, vervolgens een reparatietraject, daarna de nieuwe koers van minister Boekholt-O’Sullivan en uiteindelijk een initiatiefwet van Keijzer, Claassen (DNA) en Clemminck (JA21). Precies op die laatste route probeert Markuszower de VVD nu vast te pinnen.
Het eerste spoor begon in juni 2025. Toen kreeg de PVV een amendement aangenomen bij de Wet versterking regie volkshuisvesting. Dat voorstel ging ver: statushouders zouden onder geen enkele omstandigheid nog via hun status een urgentieverklaring kunnen krijgen.
Een paar maanden later kwam toenmalig minister Mona Keijzer met een eigen regeringsvoorstel. Dat was minder vergaand. Gemeenten zouden iemand niet meer alléén vanwege het statushouderschap voorrang mogen geven. Urgentie op andere, algemene gronden bleef wel mogelijk.
De Raad van State was daar zeer kritisch op. Volgens het advies botste het voorstel met het gelijkheidsbeginsel en dreigden gemeenten in een spagaat terecht te komen: zij bleven wettelijk verplicht statushouders te huisvesten, maar zouden een belangrijk instrument daarvoor verliezen.
Daarna volgde een derde spoor. Keijzer begon met een reparatie van het eerdere PVV-amendement, omdat dat volgens haar juridisch te ver ging.
Na de kabinetswissel kwam daar een vierde route bovenop. Minister Boekholt-O’Sullivan trok het kabinetsvoorstel van Keijzer in en koos voor een andere volgorde. Eerst moeten gemeenten meer alternatieven krijgen, zoals flexwoningen, woningdelen en andere woonlocaties. Pas daarna wil het kabinet de voorrang wettelijk afbouwen.
Initiatiefwet houdt druk erop
Daarmee was de politieke discussie echter niet voorbij. Keijzer, Claassen en Clemminck brachten het ingetrokken plan opnieuw terug als initiatiefwet. Dat is het vijfde traject waar Markuszower nu op doelt.
Die wet verbiedt gemeenten om statushouders als aparte urgentiecategorie aan te wijzen. Wie op andere gronden voor urgentie in aanmerking komt, kan die nog steeds krijgen.
Ook deze versie kreeg opnieuw een zwaar negatief advies van de Raad van State. De tekst lijkt volgens de Afdeling sterk op het eerdere regeringsvoorstel en lost de eerdere juridische bezwaren niet op. Vooral het gelijkheidsbeginsel en de wettelijke taak van gemeenten om statushouders te huisvesten blijven volgens de Raad problematisch.
De politieke inzet wordt daarmee steeds duidelijker. Nobel zegt namens de VVD dat de voorrang zo snel mogelijk moet verdwijnen. Markuszower vraagt nu of de partij bereid is die woorden om te zetten in steun voor de initiatiefwet die dat precies probeert te regelen. De VVD kan daar nog tegenover stellen dat zij hetzelfde einddoel nastreeft, maar alleen via een juridisch houdbare route en pas nadat voldoende alternatieve huisvesting is geregeld.
