Het Openbaar Ministerie heeft duidelijk gemaakt dat bestuurders van landbouwvoertuigen die de snelweg oprijden strafrechtelijk kunnen worden aangepakt. Ook het afplakken van kentekens kan tot optreden leiden. Politie, OM en gemeenten willen daarmee één duidelijke lijn hanteren.

ACP wil dezelfde regels voor iedereen
De discussie kreeg extra gewicht na een dodelijk ongeval op de A59. Daar was vrijdag een file ontstaan door trekkers die onderweg waren naar een boerenprotest in Den Bosch. Bij het ongeval zelf was volgens boerenvoorman Harmen Endendijk van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond geen trekker betrokken.

ACP-woordvoerder Patrick Fluyt steunt dat het OM duidelijkheid geeft over de handhaving. Tegelijkertijd waarschuwt hij voor verschillende maatstaven bij verschillende demonstraties.

„Het is goed dat het OM nu maatregelen aankondigt”, zegt Fluyt bij De Telegraaf. „Maar hetzelfde beleid zou dan ook moeten gelden voor XR of anderen die een snelweg bezetten of blokkeren.”

Extinction Rebellion voerde afgelopen zaterdag nog actie op de A12/Utrechtsebaan. Ongeveer veertig demonstranten liepen daar volgens de politie de snelweg op. Zij werden aangehouden en verplaatst. Later werden de activisten aan de rand van Den Haag weer vrijgelaten. De weg kon rond 16.00 uur weer open.

Boeren wijzen op binnenwegen
Ook vanuit de boeren klinkt kritiek op de nadruk die momenteel op tractoren wordt gelegd. Endendijk noemt het ongeval op de A59 „verschrikkelijk”, maar vindt het onjuist om boeren daarvoor als groep verantwoordelijk te houden.

„We moeten het wel in perspectief blijven zien. Het is onterecht de schuld van het ongeval nu eenzijdig bij boeren neer te leggen. Er was geen trekker bij betrokken”, zegt hij.

Volgens Endendijk kunnen beperkingen op snelwegen bovendien een ander veiligheidsprobleem veroorzaken. Boeren zouden met hun landbouwvoertuigen dan vaker gebruik moeten maken van kleinere wegen.

„Wanneer we ons straks misschien genoodzaakt voelen de binnenwegen op te gaan, is dat nog gevaarlijker, met alle fietspaden en kleine, onoverzichtelijke afslagen.”

Politie voerde zelf langzaamactie op snelwegen
Opvallend in de discussie is dat politiemensen in het verleden zelf de snelweg gebruikten om actie te voeren. In 2015 reden grote groepen politieauto's tijdens protesten voor een betere cao met ongeveer 60 kilometer per uur over verschillende snelwegen.

Op 7 april van dat jaar werden tegelijkertijd acties gehouden op trajecten tussen onder meer Tilburg en Vlissingen, Urk en Lelystad, Groningen en Hoogeveen en Eindhoven en Den Bosch. Daarbij werd gereden over onder andere de A58, A6, A28, A67, A2, A59 en A50. Ook op andere dagen werden vergelijkbare acties gehouden.

ACP ziet echter een belangrijk verschil met de huidige boerenprotesten. Volgens Fluyt waren de politieacties vooraf aangekondigd en georganiseerd. Bovendien was er begeleiding om de verkeerssituatie te bewaken.

„Ten eerste hebben de acties niet geleid tot ongelukken en bovendien is er vooraf uitgebreid gecommuniceerd. Ook was er politiebegeleiding aanwezig om de langzaamaanacties in goede banen te leiden.”

Twentse aanpak wordt landelijke lijn
In Twente was eerder al besloten dat boeren niet meer met landbouwvoertuigen de snelweg op mochten om te demonstreren. Burgemeesters, politie en het OM kwamen daar gezamenlijk tot die aanpak. Verkeersveiligheid woog volgens de bestuurders zwaarder dan de mogelijkheid om juist op de snelweg actie te voeren.

Die lijn wordt nu breder gevolgd. ACP had eerder eveneens gezegd dat tractoren volgens de bond niet op de snelweg thuishoren.

De politievakbond wil daarbij wel dat de regels consequent worden toegepast. Wie een snelweg gebruikt of blokkeert op een manier die strafbaar is, moet volgens ACP niet anders worden behandeld vanwege het doel of de politieke boodschap van een demonstratie.