De test liep in twee weken lang op de Fossa Iberica, achter winkelcentrum Castellum, meldt RTV Utrecht. De locatie is smal en wordt intensief gebruikt. Vooral de groei van het aantal e-bikes en fatbikes speelt een rol. Snellere fietsen zorgen voor grotere snelheidsverschillen en daarmee voor zorgen over ongelukken. Amsterdam krijgt later een vergelijkbare proef.

De term ‘fietsflitser’ doet vermoeden dat overtreders automatisch een bekeuring krijgen, maar daarvan was geen sprake in Houten. De apparatuur werd gebruikt om snelheid, positie en het soort weggebruiker te meten. Onderzoekers wilden weten of fietsers hun snelheid vrijwillig aanpasten wanneer langs de route een adviessnelheid stond.

Handhaving is bovendien juridisch ingewikkeld. Gewone fietsen hebben geen kenteken en hoeven ook geen snelheidsmeter te hebben. Een landelijke kentekenplicht voor fietsen maakt geen onderdeel uit van de huidige proef.

Privacyexperts vrezen volgende stap
Toch roept het experiment vragen op bij privacydeskundigen Wesley Feijth en David Boerstra van de Pro Privacypodcast. Zij bespreken de proef in hun nieuwste uitzending en plaatsen die in een bredere ontwikkeling van cameratoezicht in de openbare ruimte. „Je vraagt je ook af of dit serieus is. Het gaat natuurlijk vooral om de registratie en de monitoring”, zegt Boerstra.

Vooral het ontbreken van kentekens trekt hun aandacht. In een filmpje dat tijdens de podcast wordt bekeken, wordt gezegd dat fietsers nog geen boete krijgen omdat fietsen geen kenteken hebben. Boerstra legt vervolgens een verband met landbouwvoertuigen. Ook trekkers waren lange tijd niet allemaal voorzien van een kenteken. Inmiddels geldt daarvoor wel een registratieplicht.

Volgens Boerstra zou een vergelijkbare ontwikkeling bij fietsen denkbaar zijn. „Dat de mensen straks kentekens moeten gaan krijgen op fietsen”, zegt hij. Feijth reageert later: „Kentekens op fietsen, het zou je helemaal niks meer verbazen.” Volgens hem kan daarmee „de controle wat meer” worden aangescherpt.

Zorgen over uitbreiding camerasystemen
De podcastmakers koppelen de fietsproef aan een grotere discussie over digitale controle. In dezelfde aflevering bespreken ze onder meer gezichtsherkenning, digitale identiteiten, camera's en het verzamelen van persoonsgegevens. Hun uitgangspunt is dat afzonderlijke systemen uiteindelijk aan elkaar gekoppeld kunnen worden.

Bij de fietsflitser is daarvan nu geen sprake. De proef in Houten is een verkeersveiligheidsexperiment en geen systeem waarmee individuele fietsers automatisch worden opgespoord of beboet. Ook een kentekenplicht voor fietsen is niet aangekondigd.

Feijth en Boerstra kijken echter vooral naar wat de gebruikte techniek later mogelijk kan maken. Zij vrezen dat steeds meer camera's in de openbare ruimte uiteindelijk kunnen worden gebruikt om personen en verplaatsingen te registreren. De fietsproef zien zij daarom als een ontwikkeling die kritisch gevolgd moet worden.

Daarmee ontstaat rond de proef een discussie die verder gaat dan de snelheid op het fietspad. Voor de initiatiefnemers draait de test om de vraag of een lagere snelheid ongelukken kan voorkomen. De privacyexperts stellen een andere vraag: wat gebeurt er als de infrastructuur die nu alleen meet, later ook wordt gebruikt om mensen te identificeren en te handhaven?