Kabinet maakt biometriescans van vreemdelingen weer tijdelijk, ondanks Kamersteun voor permanente bevoegdheid

Nieuws 2 oktober 2026 5 minuten Marit Nubé
Van den Brink
ANP / Peter Hilz

Het kabinet wil de bevoegdheid om vingerafdrukken en gezichtsfoto’s van vreemdelingen te verzamelen opnieuw tijdelijk maken. Dat is opmerkelijk, omdat dezelfde bevoegdheid pas in februari permanent werd gemaakt en minister Van den Brink (Asiel en Migratie) zelf schrijft dat hij die permanente bevoegdheid nog altijd nodig vindt. De nieuwe einddatum komt er vooral omdat hij de Eerste Kamer heeft beloofd het onderwerp opnieuw, zonder tijdsdruk, aan het parlement voor te leggen. 

De gang van zaken leidt opnieuw tot kritiek van de Raad van State. Die constateerde in juni dat het eerdere wetgevingstraject al “onzorgvuldig” was verlopen en waarschuwde dat hetzelfde opnieuw dreigde te gebeuren. Het advies was van de zware categorie: het wetsvoorstel niet indienen, tenzij het wordt aangepast. Het kabinet paste daarna de toelichting aan en diende het voorstel alsnog in. De Raad van State is dus niet simpelweg genegeerd, maar de geschiedenis rond de wet laat wel zien hoe Den Haag inmiddels voor de tweede keer in korte tijd worstelt met dezelfde biometrische bevoegdheid. 

Tien vingerafdrukken en een gezichtsfoto
De regeling draait om artikel 106a van de Vreemdelingenwet. Daarmee kan de overheid, wanneer Europese regels daarvoor geen basis bieden, biometrische gegevens van vreemdelingen verzamelen. Het gaat om tien vingerafdrukken en een gezichtsopname. Die gegevens worden gebruikt om identiteiten vast te stellen en identiteitsfraude tegen te gaan en komen terecht in de Basisvoorziening Vreemdelingen. 

De bevoegdheid begon in 2014 bewust als tijdelijke maatregel. In 2021 werd de werking met vijf jaar verlengd, tot 1 maart 2026. De overheid wist dus jaren van tevoren wanneer de regeling zou aflopen.

Toch kwam de definitieve wetgeving pas laat op gang. In 2025 wilde het kabinet de bevoegdheid permanent maken. Ook dat voorstel kreeg een zwaar advies van de Raad van State. De Tweede Kamer behandelde het uiteindelijk onder grote tijdsdruk en deed het voorstel in februari 2026 zelfs als hamerstuk af. De Eerste Kamer stemde later die maand eveneens in.

Juist die haast zat de senaat dwars. Van den Brink was nog maar één dag minister toen hij op 24 februari toezegde opnieuw met een wetsvoorstel te komen. Daarin moest weer een horizonbepaling staan, zodat beide Kamers later alsnog uitgebreider konden beslissen of de bevoegdheid moest blijven bestaan.

Minister wil bevoegdheid zelf behouden
Daarmee ontstaat een merkwaardige situatie. De nieuwe wet die Van den Brink nu verdedigt, laat de bevoegdheid over vijf jaar in principe vervallen. Maar het kabinet schrijft tegelijkertijd dat het de noodzaak van die bevoegdheid “onverkort” onderschrijft. Ook de IND is geen voorstander van een nieuwe vervaldatum. Volgens de uitvoeringsdienst zorgt zo’n horizon voor onzekerheid en moet de vreemdelingenketen zich opnieuw voorbereiden op het mogelijke verdwijnen van een instrument dat zij juist structureel gebruikt. 

Het voorstel is bovendien geen harde einddatum in alle omstandigheden. Als vóór het einde van de vijf jaar een nieuw wetsvoorstel wordt ingediend om de regeling voort te zetten, blijft de bevoegdheid bestaan totdat het parlement daarover heeft beslist. De horizon is daarmee vooral bedoeld om een nieuw politiek beslismoment af te dwingen. 

Precies dat vond de Raad van State aanvankelijk onvoldoende uitgelegd. De toelichting van het kabinet ging uitgebreid in op waarom de biometrische bevoegdheid behouden moet blijven, maar nauwelijks op waarom zij dan tegelijkertijd weer tijdelijk moest worden gemaakt. De Raad sprak van een wetsvoorstel dat als “vehikel” werd gebruikt om het debat opnieuw naar het parlement te brengen. Zonder betere onderbouwing dreigde volgens de adviseur opnieuw een onzorgvuldig wetstraject.

Het kabinet voegde daarop een motivering aan de memorie van toelichting toe. In het nader rapport schrijft Van den Brink vervolgens expliciet: “Dit advies is opgevolgd.” De tekst van de horizonbepaling zelf hoefde daarvoor niet te worden veranderd. 

Nut volgens onderzoekers moeilijk aantoonbaar
Onder de discussie ligt bovendien een fundamentelere vraag: hoe aantoonbaar effectief is de Nederlandse biometriewet? Een derde evaluatie in opdracht van het WODC leverde daarop geen eenvoudig antwoord op. Medewerkers in de vreemdelingenketen noemen biometrie volgens de onderzoekers vrijwel unaniem onmisbaar voor hun dagelijkse werk. Vingerafdrukken en gezichtsfoto’s maken het volgens hen veel gemakkelijker om te controleren of iemand werkelijk is wie hij zegt te zijn.

Maar ook na drie evaluaties kon niet worden vastgesteld in hoeverre de wet haar uiteindelijke doel daadwerkelijk bereikt. Volgens het WODC ontbreken daarvoor onder meer goede cijfers over identiteitsfouten en is het lastig te meten hoeveel identiteitsfraude dankzij de wet wordt voorkomen. 

Politiedatabase vormt groter juridisch probleem
Nog gevoeliger is wat er met een deel van de gezichtsfoto’s gebeurt nadat ze zijn verzameld. Sinds 2015 worden gezichtsfoto’s uit de vreemdelingenadministratie ook gekopieerd naar CATCH-vreemdelingen, een aparte voorziening waarmee de politie gezichten kan vergelijken bij strafrechtelijk onderzoek. De Raad van State plaatste daar vorig jaar stevige juridische vraagtekens bij. Artikel 107 van de Vreemdelingenwet maakt onder voorwaarden verstrekking voor strafrechtelijk onderzoek mogelijk, maar daaruit volgt volgens de Raad niet automatisch dat de foto’s van álle vreemdelingen vooraf in een aparte gezichtsherkenningsdatabase mogen worden gezet. 

Het kabinet erkende vervolgens dat de huidige inrichting geen toereikende wettelijke basis heeft. De tijdelijke Kamercommissie Grondrechten formuleerde de consequentie onomwonden: het kopiëren van de gegevens naar CATCH-vreemdelingen gebeurt op dit moment “op onrechtmatige wijze”. Dat probleem is nog altijd niet aantoonbaar opgelost.

Van den Brink beloofde de Eerste Kamer eind februari uiterlijk aan het einde van het tweede kwartaal van 2026 een oplossing te hebben. De gedachte was dat de politie niet langer alle gezichtsfoto’s in een aparte database zou krijgen, maar indien nodig rechtstreeks een gerichte zoekfunctie in de Basisvoorziening Vreemdelingen zou kunnen gebruiken. De officiële toezegging had 1 juli als deadline en staat momenteel nog altijd als openstaand geregistreerd. 

Volgens de aangeleverde stukken zijn bij de uitwerking nieuwe juridische en technische vragen ontstaan. Tegelijk wordt de database door de overheid als relevant voor opsporing beschouwd, onder meer bij onderzoeken naar terrorisme.

Kamer twijfelt nu opnieuw
Ook politiek is de nieuwe horizon allesbehalve vanzelfsprekend. Vorige week bleek dat meerdere partijen vragen hebben bij het opnieuw tijdelijk maken van de bevoegdheid. De VVD stelt zich volgens het verslag zeer kritisch op, terwijl PVV en JA21 vragen waarom de eerder permanent gemaakte regeling opnieuw van een einddatum moet worden voorzien. Ook het CDA, de partij van minister Van den Brink, vraagt hoe die keuze zich verhoudt tot de bezwaren uit de uitvoering. De parlementaire behandeling loopt nog.

Daarmee begint Den Haag feitelijk voor de derde keer aan dezelfde politieke discussie. Eerst werd biometrie tijdelijk ingevoerd. Daarna werd de bevoegdheid onder tijdsdruk permanent gemaakt. Nu wil hetzelfde kabinet die permanente regeling opnieuw tijdelijk maken, terwijl het tegelijkertijd zegt dat de bevoegdheid noodzakelijk is en behouden moet blijven.

En terwijl het parlement opnieuw discussieert over een einddatum over vijf jaar, ligt er een directer probleem dat nog steeds niet is opgelost: gezichtsfoto’s van vreemdelingen worden gebruikt in een aparte politievoorziening waarvoor het kabinet zelf al erkende dat de huidige juridische basis tekortschiet. De beloofde reparatie had drie maanden geleden klaar moeten zijn.

Wij vragen ons af...

Vindt u dat het verzamelen van vingerafdrukken en gezichtsfoto’s van vreemdelingen permanent moet worden?

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/eu
Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Wilders hekelt ‘kamelenhandel’ D66 met DENK

Beluister onze podcast

Na de onrust in Loosdrecht door azc wil nieuwe partij Dorp voor Dorp de macht terug naar de inwoners bij verkiezingen
Of beluister op:

Meerartikelen

Halsema
Nieuws

PVV-motie om Femke Halsema te ontslaan haalt geen meerderheid

Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam blijft buiten schot. De Tweede Kamer heeft dinsdag een motie van PVV-Kamerlid Marjolein Faber verworpen die de regering vroeg Halsema bij de Kroon voor te dragen voor ontslag. Ook Fabers motie om de...

auto
Nieuws

Tweede Kamer zei nee, kabinet gaat toch door: verkeersboetes in 2027 toch 2,7 procent hoger

Verkeersboetes worden volgend jaar gewoon duurder, ook al vroeg de Tweede Kamer het kabinet dat niet te doen. Minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) schrijft in een Kamerbrief dat hij een aangenomen motie tegen de verhoging niet uitvoert....

Forum voor Democratie
Achtergronden

NOS koppelt FVD aan extreemrechts: links wil ingrijpen bij gebruik remigratie

De NOS plaatst het gebruik van het woord remigratie door Forum voor Democratie (FVD) nadrukkelijk in een extreemrechtse context. In een artikel op basis van onderzoek van Nieuwsuur wordt de partij verbonden aan de normalisering van extreemrechtse...

COA
Nieuws

Kabinet verdubbelt budget voor hulp aan asielkinderen naar 9 miljoen euro per jaar

Het kabinet gaat het beschikbare budget voor psychosociale hulp aan kinderen in de asielopvang verdubbelen. Vanaf 2028 komt daarvoor jaarlijks 9 miljoen euro beschikbaar, tegenover de huidige 4,5 miljoen euro. Het extra geld komt uit Europese...

Fitness
Nieuws

Gemeente krijgt 125.000 euro tegen azc-overlast: geld voor fitness, muziek en cultuur

De gemeente Noordoostpolder heeft 125.000 euro gekregen om overlast door asielzoekers te voorkomen. Het geld is bedoeld voor activiteiten rond het asielzoekerscentrum in Luttelgeest, waar ongeveer 1.000 mensen verblijven. Het plan noemt onder meer...

Von der Leyen
Nieuws

Brussel houdt plannen verdeling asielzoekers over EU-landen geheim

De Europese Commissie is tevreden over de Nederlandse bijdrage aan het Europese asielbeleid, maar wil tegelijkertijd dat Nederland zorgt voor voldoende opvangplekken en kortere wachttijden. Opvallend is dat Brussel het voorstel voor de verdeling...

Jetten
Nieuws

Rob Jetten betrapt op stikstofleugens: eigen minister spreekt hem tegen

Premier Rob Jetten (D66) heeft op zijn persconferentie van vrijdag twee onjuiste uitspraken over de stikstofaanpak gedaan. Dat blijkt uit antwoorden van zijn eigen partijgenoot, landbouwminister Jaimi van Essen. Jetten zei dat het kabinet...

Wilders
Video

Wilders slaat VVD om de oren: ‘Vrijdag een grote mond en vandaag een lege hand’

PVV-leider Geert Wilders heeft in het Kamerdebat over de kabinetscrisis hard uitgehaald naar het kabinet-Jetten, en vooral naar de VVD. Na vier dagen crisisoverleg gaan D66, VVD en CDA gewoon samen verder. Volgens Wilders heeft de VVD daarbij niets...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Wilders
Nieuws

Wilders: ‘Waarom wordt de minister-president de stagiair van Buma?’

De rol die het kabinet-Jetten Raad van State-topman Sybrand Buma heeft gegeven, ligt in de Tweede Kamer onder vuur. Meerdere oppositiepartijen stelden dinsdag kritische vragen. PVV-leider Geert Wilders vindt dat premier Jetten zijn eigen werk...

VVD
Nieuws

VVD stemt in Eerste Kamer wél voor Belastingplan waar ze in de Tweede Kamer tegen stemde

Het Belastingplan dat een kabinetscrisis veroorzaakte, lijkt er toch te komen, en met steun van de VVD. VVD-fractievoorzitter in de Eerste Kamer Tanja Klip-Martin zegt tegen RTL Nieuws dat haar partij voor stemt. Daarmee is een meerderheid in de...

van den Brink
Nieuws

Ruim 1800 criminele vreemdelingen eerder uit cel vertrokken: kabinet wil regeling uitbreiden

Sinds 2021 hebben 1.860 veroordeelde vreemdelingen Nederland verlaten via een regeling waarbij hun gevangenisstraf voortijdig wordt onderbroken. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV). Onder hen bevinden zich...

NOS
Achtergronden

NOS neemt boodschap van EU-genderlobby klakkeloos over

Nederland heeft de grootste inkomenskloof tussen vrouwen en mannen van Europa, kopte de NOS dinsdag. Het nieuws kwam van een EU-instituut dat bij wet is opgericht om gendergelijkheid te bevorderen, en dat zich laat adviseren door een lobbyclub die...

XR-blokkade snelweg
Nieuws

XR-woordvoerder verdacht van opruiing na oproep tot snelwegprotest

Een woordvoerder van klimaatactiegroep Extinction Rebellion (XR) moet zich voor de rechter verantwoorden na een oproep om te demonstreren op de A12. Het Openbaar Ministerie (OM) verdenkt Puk uit Amerongen van opruiing, omdat haar uitspraken volgens...

Intocht
Nieuws

Zwarte Pieten bij intocht Glanerbrug: burgemeester kan er niets tegen doen

Bij de sinterklaasintocht in Glanerbrug liepen afgelopen weekend geen roetveegpieten mee, maar tientallen zwartgeschminkte pieten. Een deel van de inwoners en de politiek reageerde geschokt, meldt Omroep Oost. Toch kan de gemeente Enschede, waar...

Ijs en ijsbeer
Nieuws

Gevreesde 'klimaatbom' blijkt loos alarm: wetenschappers rekenen af met rampscenario

Een van de meest angstaanjagende voorspellingen over klimaatverandering blijkt volgens wetenschappers niet te kloppen. Jarenlang werd gewaarschuwd voor een enorme hoeveelheid methaan die plotseling uit de bodem van de Noordelijke IJszee zou kunnen...

VVD
Achtergronden

‘VVD bang voor eigen vertrek’: waarom de VVD niet durft te breken met het kabinet

Waarom bleef de VVD toch in het kabinet-Jetten, ondanks alle harde woorden? Volgens politiek journalist Thomas van Groningen gaat het niet alleen om de inhoud, maar ook om lijfsbehoud. Als de VVD vertrekt en D66 en CDA met zijn tweeën doorregeren,...

Voormalig HagaZiekenhuis
Nieuws

Den Haag schrapt omstreden asielopvang: honderden woningen komen ervoor terug

De gemeente Den Haag wil definitief afzien van de omstreden asielopvang aan de Sportlaan. Het stadsbestuur heeft maandag een voorstel naar de gemeenteraad gestuurd om de plannen voor tijdelijke huisvesting van asielzoekers en andere groepen in het...

Van den Brink
Nieuws

Geen extra asielmaatregelen ondanks JA21-motie: ‘Niet opportuun’

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) komt voorlopig niet met de extra asielmaatregelen waar een meerderheid van de Tweede Kamer in mei om vroeg. In de ambtelijke beslisnota bij zijn nieuwe Kamerbrief staat over de aangenomen JA21-motie...

Berendsen
Nieuws

Kabinet hield klimaatbrief tien maanden achter wegens Greenpeace-zaak

Minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) heeft de Tweede Kamer op 16 november een klimaatbrief gestuurd die al sinds 9 januari klaar was. Uit de ambtelijke beslisnota blijkt dat de klimaatbrief werd vastgehouden tot het kabinet had besloten over...

Boekholt
Nieuws

D66-minister laat boeren opdraaien voor schade door hoger waterpeil: 'Geen recht op compensatie'

D66-minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (Ruimtelijke Ordening) vindt dat boeren die nu nog grond in de veenweide kopen of daar investeren, geen recht hebben op compensatie als het waterpeil omhooggaat. Dat schrijft ze in een Kamerbrief bij de...