Een Nederlander van 23 jaar kreeg volgens onderzoek van RTL Nieuws via Snapchat 7.000 euro aangeboden. Hij zat in de schulden en hoopte met één rit snel geld te verdienen. In plaats daarvan belandde hij in een Kroatische cel. Het Nederlandse Openbaar Ministerie noemt het aantal opgepakte Nederlanders „schokkend”. 

Kroatië heeft dit jaar in totaal ongeveer 950 vermoedelijke smokkelaars en helpers aangehouden. Als de Nederlandse en Kroatische cijfers naast elkaar worden gelegd, vormen Nederlanders grofweg één op de twintig opgepakte verdachten. De meetperiodes lopen niet helemaal gelijk.

De arrestaties zijn geen incidenten. In februari werden bij Slunj twee Nederlanders van 35 en 26 jaar aangehouden met migranten in een auto met Duits kenteken. Rond Rijeka werd die maand een Nederlander van 33 opgepakt. In april volgde bij Buzet een 27-jarige Nederlander in een auto met Belgisch kenteken.

Ronselen via sociale media
De chauffeurs vormen meestal de onderste laag van de smokkelketen. Via Snapchat, Telegram en andere online kanalen krijgen zij instructies. Ze halen migranten op die vanuit Bosnië Kroatië zijn binnengekomen en rijden vervolgens richting Slovenië.

Dat online ronselen is al jaren bekend. Het kabinet schreef in zijn Beleidskader aanpak mensensmokkel uit 2023 dat smokkelaars hun diensten „steeds vaker via het internet en sociale media” aanbieden.

Nederland heeft eerder wel opdrachtgevers achter zulke ritten opgespoord. Nadat Nederlandse chauffeurs in 2021 in Hongarije waren aangehouden, zetten Nederland en Hongarije een gezamenlijk onderzoeksteam op. Twee Nederlandse opdrachtgevers kwamen daardoor in beeld. Het OM eiste later zeven jaar cel tegen hen. Volgens justitie werden opgepakte chauffeurs door het netwerk eenvoudig achtergelaten en vervangen.

In 2025 veroordeelde de rechtbank Overijssel bovendien een vrouw tot drie jaar cel voor onder meer mensensmokkel. Zij stuurde chauffeurs aan die migranten vanuit Kroatië en Slovenië verder Europa in vervoerden.

Bij de tientallen Nederlanders die dit jaar in Kroatië zijn opgepakt, is niet publiek bekend hoeveel Nederlandse ronselaars of opdrachtgevers inmiddels zijn geïdentificeerd.

Kroatische cellen lopen vol
Kroatië pakt mensensmokkel steeds harder aan. Volgens de Kroatische minister van Binnenlandse Zaken Davor Božinović zijn dit jaar 25.000 pogingen tot illegale binnenkomst voorkomen en 950 smokkelaars en helpers aangehouden.

De druk op het gevangenissysteem is groot. Eind 2025 zat 17 procent van de mensen in voorlopige hechtenis vast op verdenking van migrantensmokkel. Ruim 92 procent van die groep was buitenlander. De gevangenis in Karlovac zat op bijna het dubbele van haar officiële capaciteit.

Op mensensmokkel met winstoogmerk staan in Kroatië forse celstraffen. Bij verzwarende omstandigheden kan de straf oplopen tot twaalf jaar.

Nederlandse wet ligt nog stil
In Nederland ligt ondertussen sinds 2023 een wetsvoorstel om de strafmaxima voor mensensmokkel te verhogen en vervolging van smokkel in het buitenland uit te breiden. De Tweede Kamer stelde daar in oktober 2023 vragen over. Het voorstel staat nog altijd geregistreerd als wachtend op de nota naar aanleiding van het verslag.

Sinds maart staat in Den Haag bovendien Europols nieuwe European Centre Against Migrant Smuggling. Dat centrum richt zich nadrukkelijk op criminele netwerken die online mensen werven.

Juist daar ligt bij de Nederlandse chauffeurs een belangrijke vraag. De bestuurders worden in Kroatië opgepakt en riskeren jaren cel, maar over de Nederlandse ronselaars achter de nieuwe zaken is vooralsnog weinig openbaar.