Nieuwe documentaire legt wanpraktijken Jeugdzorg en netwerkcorruptie bloot

Nieuws9 september 20224 minuten Marit Nubé

Jaarlijks worden er 19.000 kinderen in Nederland uit huis geplaatst. De overheid faalt 'op catastrofale wijze' om de juiste zorg voor hen te bieden, concludeerde deze week nog een rapport. In de nieuwe documentaire Taken, Kinderen van de staat van DOCSFAIR en Indepen vertellen slachtoffers hun verhalen van geweld, misbruik en andere trauma's binnen Jeugdzorg. Een beerput van stelselmatig falend overheidsbeleid en corruptie wordt opengetrokken.

De documentaire begint met de schokkende zelfmoord van de vijftienjarige Kiki. In haar afscheidsbrief schrijft ze: 'Geen instelling mag nog geld aan mij verdienen. Om dit allemaal heb ik deze keuze gemaakt.'

Het meisje is een slachtoffer van de grote misstanden binnen Jeugdzorg. Een rapport uit 2019 noemde de kwaliteit van de landelijke Jeugdbescherming 'gevaarlijk laag'. Geweld, misbruik, verzwijging - het is aan de orde van de dag. In de nieuwe documentaire Taken, Kinderen van de staat gaat presentatrice Kim Feenstra op onderzoek uit. Ook BVNL-fractievoorzitter Wybren van Haga komt erin voor. Feenstra heeft als vertrekpunt: "Nederland is een prachtig land om in op te groeien als kind, als je onbezorgd kunt opgroeien. Maar er gebeurt hier zoveel achter gesloten deuren en er wordt hier zoveel onder het tapijt geschoven... dat moet maar eens een keertje opgelost worden." 

Vele sprekers komen aan het woord. Experts, betrokken - maar vooral ook slachtoffers. Verhalen over uitzichtloze situaties, chantage, intimidatie, een nijpende bureaucratie. Aangiftes worden gemakkelijk van tafel geveegd, en zorginstellingen willen zoveel mogelijk geld verdienen. "Het is gewoon een ontvoering van de staat," zegt een moeder die na tonnen advocaatkosten alsnog haar kinderen is kwijtgeraakt.

Zorg als verdienmodel
Een aandachtspunt is de marktwerking in de jeugdzorg. Aan het begin van de documentaire vraagt Feenstra zich af: "Wordt er in heel veel gevallen misbruik gemaakt om over de rug van kinderen geld te verdienen?" 

Deze vraag lijkt onwaarschijnlijk in een land als Nederland. Maar in de loop van de documentaire wordt het beeld schimmiger. Zo zijn er sinds 2015 talloze zorginstellingen uit de grond geschoten voor een lichte vorm hulp. Rechter Paul Vlaardingerbroek zegt hierover: "Het zijn allemaal commerciële instellingen. Sommigen zeggen ook wel: het zijn de cowboys in de jeugdhulp. Dus degenen die denken: met weinig middelen kan ik geld verdienen. En die richten een stichting op, of een onderneming, en die zeggen: wij leveren deze vorm van hulp, maar dat is vaak heel beperkt. [...] En ik denk dat door dit versnipperde aanbod [...] de jeugd niet de hulp krijgt die het nodig heeft."

Een woordvoerder van staatssecretaris Maarten van Ooijen (ChristenUnie) geeft toe dat de huidige marktwerking bij zorginstellingen "niet ten goede komt aan de zorg voor de meest kwetsbare kinderen". Wel wil Van Ooijen dit gaan aanpakken, volgens de woordvoerder.

Tonnen advocaatkosten
"Ik klop aan voor hulp, en het hele systeem keert zich tegen mij," zegt Ata Kirat. Op advies van een advocaat schakelde hij in 2017 Jeugdzorg in om een onderzoek te starten naar de nieuwe partner van zijn ex-vrouw. Hij vreesde namelijk voor de veiligheid van zijn kinderen, en vroeg daarom om een beschermingsonderzoek bij de Raad van Kinderbescherming.

Maar al snel veranderde de situatie in een nachtmerrie. Kirat vertelt: "Ze hebben echt geprobeerd me emotioneel te breken. Maar niet alleen emotioneel, ze proberen je ook financieel kapot te maken. [...] Ik heb bijna tonnen advocaatkosten gemaakt. In dit land, dat zich een rechtsstaat noemt, heb ik gewoon geprobeerd om mijn kinderen te beschermen. En de grootste tegenwerking heb ik gewoon ervaren van wat zich noemt een 'jeugdbeschermingsinstantie'. Dat is bezopen."

Kirat zou zijn kinderen kwijt raken als hij niet zou meewerken. Dit is uiteindelijk ook gebeurd, zelfs hoewel Kirat een vaste baan en een breed netwerk heeft, geen verslaving of schulden, en uit een hechte familie komt. Hij vertelt hoe de uithuisplaatsing is gebeurd: "Ik zit te vergaderen thuis met mijn collega's [...]. Ik word gebeld door een privé-nummer: 'We hebben uw kinderen van school opgehaald.' Ja, dan ga je door de grond."

Ook een andere ouder in de documentaire zegt dat zij tonnen is kwijt geraakt aan advocatenkosten. "Al mijn geld ging maar naar de advocaten om mijn kinderen in bescherming te nemen," zegt zij. De uithuisplaatsing van haar kinderen noemt zij "een ontvoering van de staat".

Politieke verandering
Slachtoffers vertellen hun verhaal, omdat ze willen dat de waarheid eindelijk naar buiten komt. Dit kan niet langer; er moeten grote politieke veranderingen komen. BVNL-fractievoorzitter Wybren van Haga is het hiermee eens. Zijn partij wil een totale sanering van de gehele jeugdzorgketen. De beerput moet worden gedempt; een nieuwe start moet komen.

Maar of de totale sanering er gaat komen, is nog onzeker. Van Haga ziet dat de Toeslagenaffaire niets heeft veranderd: "Het gaat gewoon door. Dezelfde mensen zitten weer op ministersposten, Mark Rutte is nog steeds premier. Maar het is onder verantwoordelijkheid van deze mensen gebeurd." Grote politieke verandering blijft voorlopig een lastige kwestie. Maar in elk geval komen de misstanden dankzij de documentaire nu onder de aandacht. 

Meerartikelen

Nieuws

Tienduizenden demonstreren tegen Rusland-sancties in Praag

In Praag zijn woensdag tienduizenden Tsjechen de straat op gegaan om te demonstreren tegen de Europese sancties tegen Rusland. De demonstranten willen dat Tsjechië militair neutraal wordt in het conflict, en dat de sancties worden opgeheven. De vorig

Nieuws

Omtzigt wil opheldering over 'last minute' verhogingen van energierekening door leveranciers

Energiebedrijven Eneco, Vattenfall en Greenchoice hebben bekend gemaakt gewoon door te gaan met een tariefverhoging vanaf 1 oktober. Dit tegen afspraken en regels in. Minister Rob Jetten  noemt de verhoging dan ook "zeer onwenselijk". Tweede Kamerlid

Nieuws

Arib: "Bergkamp ging actief op zoek naar klachten over mij"

De leiding van de Tweede Kamer, voorgezeten door de huidige Kamervoorzitter Vera Bergkamp (D66), komt een onderzoek naar mogelijk grensoverschrijdend gedrag van oud-Kamervoorzitter Khadija Arib (PvdA). Arib is verontwaardigd hierover, en beschuldigt

Nieuws

Hongarije gaat definitief referendum uitschrijven over EU-sancties tegen Rusland

Woensdag is de Hongaarse regering bijeengekomen om een knoop door te hakken over het idee van een volksraadpleging omtrent EU-sancties tegen Rusland. De regering heeft definitief besloten om een referendum te houden over het onderwerp.  Maandag steld

Nieuws

NPO-programma associeert melk met 'extreem-rechts' en 'teken van witte superioriteit'

In een nieuw artikel probeert het journalistieke NPO-programma Brandpunt+ een directe link te zien tussen melk en racisme. Volgens het programma zou extreem-rechts het zuivelproduct verheerlijken als teken van 'witte superioriteit'. Ook wordt er een

Nieuws

Ex-VVD-senator sleept Rutte en VVD voor de rechter

Voormalig Eerste Kamerlid Anne-Wil Duthler sleept haar oude partij de VVD voor de rechter. Naar eigen is haar naam door haar oude partij door het slijk gehaald en wil ze de schade verhalen, aldus Quote. In 2019 werd Duthler na een verloren rechtszaak

Nieuws

Liquidatie-opmerking Derksen wordt door OM gezien als 'mogelijk opruien'

Het Openbaar Ministerie heeft de liquidatie-opmerking van Vandaag Inside-commentator Johan Derksen als strafbaar beoordeeld en dus zal FVD-voorman Thierry Baudet zijn aangifte doorzetten, dat meldt de Telegraaf.  Het Team Bedreigde Politici heeft beo

Nieuws

Van Meijeren hekelt selectiviteit van Kamervoorzitter Bergkamp bij ontnemen woord van politici

Gideon van Meijeren (FVD) vindt dat de huidige Kamervoorzitter, Vera Bergkamp (D66), inconsequent handelt tijdens debatten. Volgens hem ontneemt zij FVD-politici veel te vaak onterecht het woord, terwijl zij dit niet doet wanneer politici van partije

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Nieuws

D66 Rotterdam opent aanval op Leger des Heils: 'Het neemt alleen christenen aan als werknemers'

Het Leger des Heil, een evangelisch kerkgenootschap en tevens een maatschappelijke hulpverleningsorganisatie, ligt onder het vergrootglas bij de Rotterdamse D66-afdeling. De sociaal-liberalen vinden het onacceptabel dat een christelijke organisatie a

Nieuws

Bergkamp ontkent 'dolkstoot' bij Arib, maar begrijpt 'alle emoties'

Er komt een onderzoek naar mogelijk grensoverschrijdend gedrag van oud-Kamervoorzitter Khadija Arib (PvdA). Arib was verontwaardigd hierover, en wees meteen naar de huidige Kamervoorzitter Bergkamp aan als dader: "Vera Bergkamp is hier verantwoordeli

Nieuws

Adviseurs aan Kaag: 'Omvallen mkb is gezonde marktdynamiek'

FVD-Kamerlid Freek Jansen heeft de hand gelegd op een beslisnota met adviezen aan de Minister van Financiën, Sigrid Kaag (D66), van topambtenaren. 'Faillisementen van energie-intensieve mkb'ers hebben geen maatschappelijk ontwrichtende werking. Faill

Nieuws

Omtzigt: 'Oversterfte zo hoog, dat je te maken hebt met crisis in publieke gezondheidszorg'

Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt kan geen genoegen nemen met het excuus dat wegens privacy redenen allerlei data over de oversterfte niet openbaar gemaakt wordt. Volgens Omtzigt kampt Nederland met een crisis in de publieke gezondheidszorg en moet dit

Nieuws

Hoogleraar UvA wil bètawetenschappen 'dekoloniseren': 'Leerboeken vooral geschreven door witte mensen uit het Globale Noorden'

Hoogleraar Rens Bod vindt dat het hoog tijd is voor een 'dekolonisering van de bètawetenschappen'. De leerboeken zijn volgens hem 'vooral door witte mensen uit het Globale Noorden geschreven', en dit zorgt voor 'eurocentrische bijziendheid'. Daardoor

Nieuws

VVD wil coronapas terug in gereedschapskist: 'We moeten er wel klaar voor zijn deze winter'

Zowel de VVD als D66 zien wel heil in de terugkeer van het coronatoegangsbewijs in de 'wettelijke gereedschapskist'. Volgens de VVD heeft niemand zin in een nieuwe coronagolf, maar is het wel belangrijk om voortijdig goede voorbereidingen te treffen

Nieuws

Provincie Noord-Brabant laat omgekeerde vlaggen weghalen: 'Wegens slechter weer'

De provincie Noord-Brabant heeft kenbaar gemaakt boerenprotestvlaggen langs wegen weg te gaan halen. Wegens het slechtere weer vreest het provincie bestuur dat de vlaggen een gevaar kunnen vormen voor de verkeersveiligheid.  'Slechter weer en mogelij

Nieuws

D66 en CU slaan handen ineen: willen dat Kamervoorzitter makkelijker kan ingrijpen bij ongewenst gedrag

De ChristenUnie en D66 slaan de handen ineen om bedreigingen voorgoed te weren uit de Tweede Kamer. Beide partijen willen dat de Tweede Kamervoorzitter meer instrumenten krijgt om actie te ondernemen als een Kamerlid een andere politicus bedreigt.  I

Nieuws

Energiebedrijven hebben lak aan regels en gaan tariefverhoging vanaf 1 oktober invoeren

Energiebedrijven Eneco, Vattenfall en Greenchoice hebben bekend gemaakt gewoon door te gaan met een tariefverhoging vanaf 1 oktober. Dit tegen afspraken en regels in. Minister Rob Jetten noemt de verhoging dan ook "zeer onwenselijk".  Binnen enkele d

Nieuws

Britse premier Truss maakt klimaatactivisten boos vanwege opschorting milieustandaarden

De Britse premier Liz Truss wil meer handelsvrijheid creëren voor bedrijven. Daarom moeten een paar milieustandaarden worden opgeschort. Maar deze opschorting stuit een aantal klimaatactivisten tegen de borst: "In feite krijgen vervuilers nu een vrij

Nieuws

Raisa Blommestijn hekelt 'schoolplein-niveau' van NPO-prominenten: 'Deze mensen maken zichzelf zo belachelijk'

Een aantal omroepen als KRNO-NCRV, MAX en WNL wil niet meer samenwerken met Ongehoord Nederland op journalistiek gebied, omdat zij vinden dat de omroep "geen journalistiek bedrijft". Een woordvoeder legt uit: "Hun enige doel is het verlengen van de s

Nieuws

D66-prominent schort lidmaatschap op: "Zoveel gebrek aan feitenkennis dat je er radeloos van wordt"

Voormalig D66-Tweede Kamerlid Pieter ter Veer heeft zijn partijlidmaatschap laten opschorten. In een brief aan de partijtop heeft Ter Veer te kennen gegeven zich niet meer te herkennen in zijn partij.   Het oud-D66-Kamerlid volgt nog dagelijks de pol