Kroatië is het nieuwe jaar begonnen met een afscheid van hun oude munteenheid kuna, en de verwelkoming van de euro. Maar al vrijwel meteen heeft het land hiervan de consequenties gemerkt: enorme prijsstijgingen. Basisproducten zijn duurder geworden met soms wel 10 tot 20 procent. Ook andere productprijzen zijn enorm gestegen, zoals die van olie, gas en tarwe. Dit zou 'een uitdaging vormen' voor veel burgers die toch al kampen met een 'lage levensstandaard', schrijft een nieuwsmedium.

Het is niet de eerste keer dat de prijzen flink stijgen in een land waar net de euro is ingevoerd. Eerder gebeurde dit onder meer in Slovenië en Duitsland.

De Poolse politicus Krzysztof Bosak voorzag al op de eerste dag grote problemen. Op 1 januari schreef Bosak: 'Vandaag heeft een ander Europees land het basiskenmerk van soevereiniteit verloren: het vermogen om monetair beleid te voeren en zijn financiële markt te beïnvloeden. De Kroatische regering deed afstand van de eigen munteenheid, nam de euro over en bracht het land zo onder het gezag van de centrale bank uit Frankfurt am Main.'

Dziś kolejne państwo Europy utraciło podstawowy atrybut suwerenności: możliwość prowadzenia polityki monetarnej i wpływ na swój rynek finansowy. Rząd Chorwacji wyrzekł się własnej waluty, przyjął euro i tym samym wprowadził kraj pod władzę banku centralnego z Frankfurtu nad Menem

— Krzysztof Bosak 🇵🇱 (@krzysztofbosak) January 1, 2023

Uit een peiling in 2022 bleek dat 35 procent van de Kroaten tegen de invoering van de euro is. De Kroatische regering besloot echter toch hierop over te gaan. In de aanloop naar de invoering, eind december, werd er in de Kroatische media al gevreesd voor onrust en prijsstijgingen.

Zwarte lijsten van winkeliers
Burgers zijn woedend. Maar volgens de sociaaldemocratische regering van Kroatië zijn de prijsstijgingen allerminst de schuld van de euro. Premier Andrej Plenković wijst juist met de vinger naar winkeliers, die volgens hem deze overgangsfase zouden misbruiken om de prijzen op te voeren.

Sterker nog: de regering spreekt van "verraderlijke uitbuiting en oneerlijke woekerwinsten". Premier Plenković heeft al maatregelen aangekondigd die burgers moeten gaan beschermen tegen de prijsstijgingen.

Ook de minister van Economische Zaken, Davor Filipović, geeft hard af op retailers. "Winkelketens hebben de prijzen elke maand verhoogd en nu, na de invoering van de euro, verhogen ze opnieuw de prijzen en proberen ze de burgers te bedriegen. Maar dat gaat niet voorbij," schrijft hij.

Het ministerie van Economische Zaken overweegt nu om 'zwarte lijsten' op te stellen, met als doel om "de namen openbaar te maken van degenen die ten nadele van onze burgers werken en zo de inflatie aanwakkeren". Ook het bevriezen van prijzen op sommige producten behoort tot de gereedschapskist, meldt Filipović.