Noord-Europese landen ondergaan deze maand een enorme koudegolf. Op 2 januari werd er in het noorden van Zweden zelfs -43,5 graden Celsius gemeten. Dit was de laagste temperatuur in januari in 25 jaar tijd. Ook Noorwegen en Finland kampen met extreem lage temperaturen, zoals -2o graden in Oslo.

Deze kou heeft grote gevolgen voor de hernieuwbare energiebronnen in Zweden. Veel windmolens moeten stilstaan omdat hun rotorbladen zijn bevroren. Hierdoor is de stroomproductie van windmolens in sommige gebieden bijna gehalveerd. Op sommige dagen wordt er maar liefst 1.000 MW minder stroom geleverd.

Volgens energiemarktanalist Johan Sigvardsson is de ijsvorming een jaarlijks terugkerend probleem bij windmolens. "Het komt vaak voor dat de vochtige lucht in de late herfst tot onder de nul graden daalt. Je kunt het vergelijken met het probleem van waterkracht, namelijk de ijsvorming van de rivieren. Maar dit jaar is het ongewoon koud", vertelt hij bij Second Opinion.

De ijsvorming op rotorbladen is een veel voorkomend fenomeen bij windturbines. In Schotland zijn tientallen windturbines zelfs uitgerust met vervuilende dieselgeneratoren om ze ijsvrij te houden in de winterperiode. Maar dit heeft wel de nodige milieuschade tot gevolg gehad. Volgens een oud-medewerker raakt de natuur hierdoor vervuild omdat er al 4000 liter hydraulische olie is gelekt in de omgeving.

Grote problemen met windenergie
Het winterse productieverlies heeft grote gevolgen voor de stroomleverantie in Zweden. Er moet namelijk stroom worden geïmporteerd van het zuiden van het land, waar de windmolens nog wel draaien, naar het noorden. Hierdoor schieten de stroomprijzen omhoog. Sowieso kampt Zweden elke winter met enorme prijsverhogingen op elektriciteitsgebied, blijkt uit cijfers.

Windenergie is bepaald geen winstgevende onderneming in Zweden. Sterker nog: veel eigenaren van Zweedse windparken staan op de rand van faillissement. Dit blijkt uit onderzoek van het tv-programma Kalla fakta. "Over het algemeen heeft een groot deel van de industrie financiële problemen", erkent universitair docent Christian Sandström van de International Business School in Jönköping.

Een voorbeeld hiervan is het windpark de Zweedse windgigant Markbygden. Toen het windpark in 2017 werd geopend, gold het als het op-één-na grootste Europese windpark op land. Maar inmiddels zit het windpark financieel aan de grond. De windmolens leveren veel te weinig stroom en kunnen daardoor niet voldoen aan de contractuele verplichtingen.

Ook elektrisch vervoer in de problemen
Ook elektrische voertuigen kampen momenteel met grote problemen vanwege het koude winterweer in Noord-Europa. In de Noorse hoofdstad Oslo is worden er al wekenlang honderden tot duizenden buslijnen geschrapt, omdat de accu's van de elektrische stadsbussen niet bestand zijn tegen de lage temperaturen. Daarom kunnen de bussen nog amper rijden. Er worden alsnog dieselbussen ingezet om de reizigers naar de gewenste bestemming te brengen.

Ook elektrische automobilisten ondervinden moeilijkheden. Zo veroorzaakte een sneeuwstorm deze maand een grote verkeersopstopping in het zuiden van Zweden. Maar door het lange stilstaan raakten elektrische automobilisten onderkoeld in hun eigen auto. Er werd namelijk niet genoeg cabinewarmte gegenereerd door hun elektrische motor.

Ook elders in Europa, zoals Groot-Brittannië en België, zijn er klachten over de korte batterijduur van stekkerauto's in het winterweer. De Zweedse politicus Carl-Erik Stjernvall vraagt zich daarom af of de autofabrikanten niet de wet overtreden, door auto's te fabriceren die ongeschikt zijn voor normale leefomstandigheden.

"Volgens de wetgeving moet het in een land verkochte product werken onder de daar geldende omstandigheden. Hier in Zweden hebben we winterweer en op sommige plaatsen arctische temperaturen, en dan moeten de auto’s het wel aankunnen", vertelt hij bij NyTeknik.