De ontwikkeling van de Europese digitale identiteit (EDI) is in volle gang. In november bereikten de Europese lidstaten en het Europees parlement hierover een overeenkomst. Naar alle waarschijnlijkheid zal deze digitale portemonnee niet alleen de digitale euro, maar ook de persoonlijke gegevens, biometrische gegevens en medische dossiers zullen bevatten van EU-burgers. Dit betekent dat de EU vrijwel volledige inzage zal hebben in iemands bezigheden.

De allereerste proefversie van de Nederlandse ID-wallet moet al begin 2024 worden gepresenteerd. Maar de komst hiervan is tegen de uitdrukkelijke wens van de Tweede Kamer. Eind 2022 stemde een meerderheid van het parlement nog voor een motie om de EDI tegen te houden. Er waren namelijk te veel zorgen over de gevaren voor de digitale privacy die dit project zou hebben. Maar tot grote verbazing besloot het kabinet om deze gevoelige motie naast zich neer te leggen.

Nu blijkt dat burgers wellicht ook uitgesloten kunnen worden bij bedrijven op basis van de EDI. Dit onthult een ambtenaar tijdens een technische briefing aan de Tweede Kamer. Op navraag van de Kamerleden Van Houwelingen (FVD) en Ceder (CU) erkent hij namelijk dat in principe ook de vaccinatiestatus kan worden toegevoegd aan de ID-wallet.

Technische briefing zojuist:

Het is niet uitgesloten dat burgers die geen Europese ID/ Wallet willen gebruiken - net als met de coronapas - opnieuw kunnen worden uitgesloten van… pic.twitter.com/ndDlluJPm1

— Marc van der Vegt (@VegtDoor) January 23, 2024

Zorgen om Europese digitale ID
Dit baart Van Houwelingen grote zorgen. Hij roept de coronaperiode in herinnering, toen burgers maatschappelijk werden uitgesloten op basis van hun vaccinatiestatus. Hij lijkt dan ook te vrezen dat er, met de komst van de EDI, opnieuw grootschalige uitsluiting kan gaan plaatsvinden in de samenleving.

Er zijn veel zorgen om de EDI. In november verscheen er een open brief waarin 504 wetenschappers uit 39 landen zich uitspreken tegen de komst van de EDI. Ook meerdere ngo's hebben de brief ondertekend. De experts benadrukken dat de nieuwe wetgeving momenteel achter gesloten deuren wordt ontwikkeld, en dat het gevaar van massasurveillance loert. De eigen gegevens zullen zelfs tegen EU-burgers kunnen worden ingezet.

Ook koningin Máxima is voorstander van een digitale ID waarin ook de vaccinatiestatus is opgenomen. Dit onthulde ze vorige week bij de jaarlijkse WEF-bijeenkomst in Davos. Als de EU-lidstaten dit voorjaar officieel instemmen met de digitale wallet, worden ze verplicht om uiterlijk in het derde kwartaal de EDI in te voeren.