Volgens het vonnis mogen Zweedse gemeenten ouderen een plek aanbieden in een zorgwoning buiten hun eigen gemeente, zolang de levensstandaard op de nieuwe locatie redelijk is. Dit betekent dat ouderen, die vaak rekenen op nabijheid van familie en vertrouwde omgeving, mogelijk moeten verhuizen naar een plek ver van hun huidige woonplaats.

De zaak die tot deze uitspraak leidde, begon in Ystad, een gemeente in het zuiden van Zweden. Jarenlang werd de gemeente geconfronteerd met hoge boetes omdat ze niet in staat was om ouderen binnen de eigen gemeente van een zorgwoning te voorzien. De wachttijden voor een plaats in Ystad waren lang, waardoor sommige ouderen gedwongen werden om naar buurgemeenten te verhuizen, wat niet altijd in goede aarde viel.

Rechterlijk oordeel
Eerder hadden zowel de bestuursrechter als het hof de kant van de ouderen gekozen, waarbij in zes gevallen zelfs een speciale vergoeding werd toegekend aan de ouderen omdat de gemeente de wet zou hebben overtreden. Met de nieuwe uitspraak krijgt Ystad echter alsnog gelijk, wat een precedent schept voor heel Zweden.

Erika Hult, waarnemend hoofd sociale zaken in Ystad, reageerde positief op de uitspraak. “Dit is een belangrijk oordeel voor ons en heeft ook nationale implicaties. Het uitgangspunt dat een geografische grens niet doorslaggevend is, is van groot belang,” aldus Hult in een interview met Ystads Allehanda.

De uitspraak betekent dat gemeenten in de toekomst minder snel geconfronteerd zullen worden met boetes als ze ouderen naar zorgwoningen in andere gemeenten sturen. Volgens de huidige Wet maatschappelijke ondersteuning is er namelijk geen expliciete verplichting om woonruimte binnen de eigen gemeentegrenzen aan te bieden. Dit standpunt wordt ook ondersteund door zowel de Nationale Raad voor Gezondheid en Welzijn als door de Zweedse gemeenten en regio’s (SKR).

Internationaal
Dezelfde thematiek lijkt ook te spelen in andere landen vanwege de hardnekkige woningnood. In een recent interview zei de Canadese premier Justin Trudeau dat ouderen kleiner moeten gaan wonen. Hij suggereert dat de overheid kleinere woonruimtes voor hen moet creëren, wat zou helpen de huizencrisis aan te pakken.

In Nederland deden vorig jaar de gemeente Zwolle en de Amsterdamse GroenLinks-fractie al voorstellen om ouderen uit hun huis te dwingen, als oplossing voor de huidige woningnood.