Europees OM ziet explosie aan fraudezaken rond coronaherstelfonds
Het Europees Openbaar Ministerie (EOM) schat dat er voor ruim 5 miljard euro is gefraudeerd met het Europese coronaherstelfonds. Dat blijkt uit het nieuwste jaarverslag van het Europees Openbaar Ministerie. De fraude betreft geld uit de zogeheten Recovery and Resilience Facility, het fonds dat is opgezet om Europese economieën na de coronacrisis te herstellen, meldt Follow The Money.
Het aantal verdachte zaken blijft toenemen. Alleen al in 2025 opende het EOM bijna driehonderd nieuwe onderzoeken. Samen met eerder gestarte dossiers liep het totaal eind vorig jaar op tot ruim vijfhonderd zaken. In die onderzoeken zijn bijna tweeduizend verdachten in beeld gebracht.
Volgens het EOM is de geschatte schade bijna verdubbeld ten opzichte van een jaar eerder. Ook het aandeel van deze zaken binnen het totale werk van het EOM groeide. Dat steeg van 17 naar 21 procent.
Meer geld, meer fraude
Volgens een woordvoerder van het EOM hangt de stijging samen met het aflopen van het coronaherstelfonds. Lidstaten krijgen alleen geld uitgekeerd als zij afgesproken hervormingen doorvoeren. In de eerste jaren leidde dat tot minder uitbetalingen. Inmiddels stroomt er weer meer geld, wat ook meer fraudepogingen aantrekt.
Het EOM benadrukt dat fraude opsporen lastig blijft. ‘Inschatten hoeveel er wordt gefraudeerd is extreem moeilijk, omdat fraude per definitie in het geniep gebeurt,’ zegt het EOM. Volgens de aanklagers is er in veel lidstaten nog ruimte voor verbetering bij het opsporen van misbruik. België, Cyprus, Letland en Spanje hebben daarin al stappen gezet.
Italië springt eruit
Bijna twee derde van alle onderzoeken naar fraude met het coronaherstelfonds speelt zich af in Italië. Dat land is tot nu toe de grootste ontvanger van het fonds. Italië ontving 153 miljard euro van de in totaal 394 miljard euro die tot nu toe is uitgekeerd.
Volgens het EOM is dat niet de enige verklaring. Een woordvoerder prees de inzet van de Italiaanse financiële opsporingsdienst. ‘De Guardia di Finanza doet geweldig werk in het ontdekken van financiële fraude in het algemeen en EU-fraude in het bijzonder.’ Tegelijk benadrukt het EOM dat het ontbreken van zaken in andere landen niet betekent dat daar geen fraude plaatsvindt.
Nederland en eerdere waarschuwingen
In Nederland deed het EOM tot eind 2025 geen onderzoek naar fraude met het coronaherstelfonds. Nederland ontving tot nu toe 2,5 miljard euro uit het fonds. Al bij de start werd gewaarschuwd voor misbruik. Het hoofd van Europa’s antifraude-agentschap OLAF sprak vroeg over een ‘groot risico’ dat zo’n omvangrijke geldpot fraudeurs zou aantrekken.
Het fonds kampte vanaf het begin met kritiek op het gebrek aan transparantie. In 2024 onthulde Follow the Money dat lidstaten weigerden een Europese fraudeurslijst te gebruiken vanwege ‘administratieve last’. Vorige maand concludeerde de Europese Rekenkamer dat de EU-begroting ‘onvoldoende beschermd’ is tegen fraude met het coronaherstelfonds.
