Kabinet Jetten activeert eerste fase oliecrisisplan door spanningen Midden-Oosten
Het kabinet-Jetten heeft besloten om op te schalen naar fase 1 van het landelijk crisisplan olie. De stap volgt op toenemende spanningen in het Midden-Oosten, waarbij opnieuw berichten circuleren over beschietingen van schepen in de Straat van Hormuz. Ingewijden bevestigen aan de Telegraaf dat de alerteringsfase maandag officieel wordt ingegaan. Het is de eerste keer dat deze fase van het crisisplan wordt geactiveerd. Hoewel er op dit moment geen sprake is van een direct tekort aan olie of brandstof in Nederland, bereidt de overheid zich achter de schermen voor op mogelijke verstoringen.
Voor automobilisten en bedrijven verandert er voorlopig weinig. Er zijn geen beperkingen en er is geen sprake van schaarste. Toch wordt de situatie nauwlettend gevolgd. In deze eerste fase ligt de nadruk op voorbereiding en coördinatie. De overheid brengt de beschikbare voorraden in kaart en analyseert de aanvoer van olie en brandstoffen. Ook wordt intensiever overleg gevoerd met sectoren die sterk afhankelijk zijn van brandstof, zoals transport, landbouw en raffinaderijen.
Daarnaast wordt het Nationaal Crisiscentrum betrokken bij de aanpak. Daarmee komt er een centrale structuur om snel te kunnen handelen als de situatie verslechtert.
Nederland speelt een grote rol binnen de Europese olievoorziening. Via havens zoals Rotterdam wordt veel ruwe olie ingevoerd, verwerkt en opnieuw geëxporteerd. Vooral op het gebied van diesel en kerosine is Nederland een belangrijke leverancier binnen Europa.
Volgens eerdere informatie aan de Tweede Kamer zijn er op dit moment geen fysieke tekorten. De voorraden zijn op peil en de aanvoer loopt door. Toch maakt de internationale situatie duidelijk hoe kwetsbaar de energieketen kan zijn. Het crisisplan kent meerdere fases. In fase 1 blijft het bij monitoring en voorbereiding. Als de situatie verslechtert, kunnen in latere fases maatregelen volgen.
In een volgende fase kan de overheid burgers en bedrijven oproepen om vrijwillig minder brandstof te gebruiken. Ook wordt gekeken welke sectoren prioriteit krijgen bij schaarste. Daarbij wordt gedacht aan hulpdiensten, zorg, voedselvoorziening en defensie. Als de druk verder toeneemt, kunnen strengere maatregelen volgen. In fase 3 kan de overheid bijvoorbeeld snelheidsbeperkingen invoeren of productie beperken. In het uiterste geval, fase 4, kan zelfs rantsoenering van brandstof aan de orde komen. Volgens het kabinet is dat scenario voorlopig niet aan de orde.
Naast de opschaling werkt het kabinet aan een steunpakket om de financiële gevolgen van stijgende energieprijzen te verzachten. Dit zogeheten ‘Iran-pakket’ wordt naar verwachting maandag gepresenteerd. Het pakket bevat onder meer een verhoging van de onbelaste kilometervergoeding voor werknemers. Ook wordt gedacht aan een tijdelijke verlaging van de motorrijtuigenbelasting voor ondernemers met bestelauto’s.
Daarnaast komt er extra geld beschikbaar voor een energienoodfonds en isolatiemaatregelen. Voor bedrijven wordt gekeken naar aanvullende steun en financieringsmogelijkheden. De totale kosten van het pakket worden geschat op ongeveer 1 miljard euro.
