In een gezamenlijke brief aan Provinciale Staten vragen de gemeenten om meer duidelijkheid voordat boeren nieuwe verplichtingen krijgen opgelegd. Ze willen onder meer weten of maatregelen financieel uitvoerbaar zijn. Ook moet er voldoende ruimte blijven voor maatwerk.

De kritiek richt zich op het Utrechts Programma Landelijk Gebied, het UPLG. Daarin beschrijft de provincie haar plannen voor natuur, water, klimaat en landbouw voor de periode 2026 tot en met 2035. Stikstofreductie is daar een belangrijk onderdeel van. Gedeputeerde Staten stelden het programma in juli vast. Delen van het stikstofbeleid moeten nog worden vastgelegd in de Omgevingsvisie en Omgevingsverordening. Provinciale Staten behandelen die volgens de provincie in november.

De ontwerpversie van het UPLG maakte eerder al veel los. Er kwamen ongeveer 1700 reacties binnen. Agrarische ondernemers stelden onder meer dat de economische, juridische, sociale en bedrijfsmatige gevolgen onvoldoende waren uitgewerkt. 

De vier gemeenten vinden dat die zorgen serieus moeten worden genomen. Juist in hun deel van Utrecht speelt de landbouw een belangrijke rol. Het provinciale programma voorziet tegelijkertijd in maatregelen die rechtstreeks gevolgen kunnen hebben voor agrarische bedrijven.

Daar komt inmiddels een nieuw probleem bij. Het Rijk heeft zelf een stikstofaanpak gepresenteerd. Die moet natuurherstel combineren met het weer op gang brengen van de vastgelopen vergunningverlening. Het kabinet trekt in totaal 20 miljard euro uit om de omslag voor boeren, ondernemers en andere betrokkenen mogelijk te maken. Volgens Leusden, Woudenberg, Rhenen en Renswoude lopen de landelijke en Utrechtse plannen echter niet volledig gelijk. Ze verschillen onder meer in tempo en uitwerking.