Het gaat bijvoorbeeld om afgewezen asielzoekers die voorkomen dat hun identiteit kan worden vastgesteld. Dat kan gebeuren door reisdocumenten weg te gooien of een andere identiteit op te geven. Uitzetting kan daardoor onmogelijk worden, omdat niet duidelijk is naar welk land iemand moet terugkeren. Ook kan iemand onder de nieuwe regels strafbaar worden wanneer het land van herkomst alleen vrijwillige terugkeer accepteert en de vreemdeling weigert vrijwillig te vertrekken.

Kabinet wil weigeraars strafrechtelijk aanpakken
Asielminister Bart van den Brink noemt terugkeer een essentieel onderdeel van het beleid tegenover De Telegraaf. 'Terugkeer is een belangrijk onderdeel van het asielbeleid, het sluitstuk', zegt de CDA-minister. Volgens hem moet de dreiging van straf mensen ertoe bewegen alsnog mee te werken. 'Dit heeft een normerend effect voor die groep die weigert te vertrekken. Dat gaan we bestraffen via het strafrecht. We hopen dat dit het effect heeft dat mensen zeggen: daar heb ik geen zin in, ik ga meewerken.'

De eerdere poging liep in april vast in de Eerste Kamer. D66 vond het te ver gaan om iedereen zonder de juiste verblijfspapieren strafbaar te maken. CDA en SGP maakten zich daarnaast zorgen dat mensen die illegalen helpen zelf als medeplichtige konden worden gezien. De PVV trok vervolgens haar steun in toen dit onderdeel uit de wet dreigde te worden geschrapt. Daardoor was er in de Eerste Kamer geen meerderheid meer voor het voorstel.

Van den Brink benadrukte destijds al dat hij vooral mensen wilde aanpakken die na een afgewezen asielprocedure bewust hun vertrek saboteren. Hij noemde hen de 'hardnekkige terugkeerfrustreerders'. Na het sneuvelen van de wet kondigde hij aan met een nieuw voorstel te komen dat alleen op deze groep is gericht.

Naar verwachting minder dan honderd zaken
Volgens Van den Brink vallen hulpverleners met het nieuwe voorstel buiten schot. Het kabinet spreekt over een 'beperkte categorie vreemdelingen'. Naar verwachting gaat het in de praktijk om minder dan honderd gevallen per jaar. Daarmee hoopt de minister ook bezwaren tegen de eerdere regeling weg te nemen.

De minister stelt dat het kabinet met het voorstel 'alle juridische ruimte' gebruikt om deze groep strafrechtelijk aan te pakken. Volgens hem verschilt de praktische uitwerking daardoor weinig van de eerdere strafbaarstelling. 'De juridische reikwijdte is niet veranderd. Die werd door het Europees recht al beperkt tot mensen die niet meewerken aan terugkeer. Wij hebben dat nu op een juridisch nette manier omschreven. Er zat een groot verschil tussen wat er over de wet werd gedacht en wat het daadwerkelijk betekende.'