Kabinet weet niet wanneer IND 140.000 Oekraïense asielaanvragen behandelt
Asielminister Bart van den Brink weet nog niet wanneer de IND de asielaanvragen van meer dan 140.000 Oekraïense ontheemden gaat behandelen. Het Europese Hof van Justitie oordeelde op 1 oktober dat Nederland die aanvragen niet langer mag laten liggen. Toch krijgen andere asielzaken voorlopig voorrang.
Van den Brink wil de huidige volgorde bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst niet aanpassen. Hij gaat eerst onderzoeken hoe en wanneer de grote hoeveelheid Oekraïense dossiers kan worden afgehandeld. Dat blijkt uit zijn informatie aan de Tweede Kamer, waarover woensdag werd bericht.
De uitspraak komt op een gevoelig moment. De IND kampt al met grote achterstanden. De Algemene Rekenkamer constateerde eerder dat meer dan 50.000 asielzoekers op een beslissing wachtten. De gemiddelde doorlooptijd bedroeg in 2025 67 weken. In 2022 was dat nog 31 weken.
De situatie van Oekraïners wijkt af van die van reguliere asielzoekers. Na de Russische invasie in 2022 activeerde de Europese Unie de Richtlijn Tijdelijke Bescherming. Daardoor kregen Oekraïense ontheemden snel recht op onder meer opvang, medische zorg, onderwijs en toegang tot de arbeidsmarkt. Een reguliere asielprocedure was daarvoor niet nodig.
Wie onder de regeling valt, heeft in Nederland wel formeel een asielaanvraag ingediend. Daarvoor wordt bij de IND het formulier M35H ondertekend. De IND benadrukt dat dit niet hetzelfde is als een reguliere asielaanvraag in Ter Apel. Nederland hield de behandeling van die aanvragen aan zolang de tijdelijke bescherming liep. Het Europese Hof heeft daar nu een streep door gezet. Daardoor moet de IND alsnog aan de slag met ruim 140.000 dossiers.
Voor Van den Brink ontstaat daarmee een uitvoeringsprobleem. De IND had ook zonder de Oekraïense dossiers al moeite om aanvragen binnen de wettelijke termijnen af te handelen. Volgens de Algemene Rekenkamer werd in 2025 in 66 procent van de onderzochte gevallen de wettelijke beslistermijn overschreden. Gemiddeld duurde het 67 weken voordat een asielaanvraag was afgerond. De Rekenkamer waarschuwde bovendien dat de invoering van het Europese Asiel- en Migratiepact veel capaciteit vraagt.
Van den Brink wil de Oekraïense aanvragen daarom niet voorrang geven. Andere asielaanvragen blijven eerst aan de beurt. Wanneer de 140.000 dossiers vervolgens wel worden opgepakt, kan hij nog niet zeggen. Voor de huidige opvang van Oekraïners heeft de uitspraak niet direct gevolgen. De Europese tijdelijke bescherming is inmiddels verlengd tot en met 4 maart 2028. Nederland vangt momenteel ruim 135.000 Oekraïense ontheemden op.
