Bouw grootste moskee van Amsterdam begonnen: miljoenenproject verbonden aan Turkse overheid

In Amsterdam-Noord is vrijdag de eerste paal geslagen voor de grootste moskee van de hoofdstad. Het nieuwe islamitische complex krijgt een oppervlakte van 3.000 vierkante meter en kost naar schatting meer dan 10 miljoen euro. Opvallend is de betrokkenheid van de Islamitische Stichting Nederland (ISN), die verbonden is aan het Turkse overheidsorgaan Diyanet. De stichting achter de moskee bevestigt zelf bij ISN aangesloten te zijn.
De nieuwe BovenIJ-moskee verrijst in de wijk Elzenhagen en vervangt twee bestaande Turkse moskeeën: Kuba en Emir Sultan. Het wordt niet alleen een gebedshuis, maar ook een sociaal-cultureel centrum met leslokalen, vergaderruimten, ontmoetingsruimten en horecavoorzieningen.
Volgens de Amsterdamse stadsomroep AT5, die vrijdag verslag deed van de officiële bouwstart, moet het gebouw uitgroeien tot de grootste moskee van Amsterdam. Die plannen bestaan al jaren. In 2017 werd de komst van het complex opgenomen in het bestemmingsplan, maar de voorbereiding en financiering namen aanzienlijk meer tijd in beslag.
Miljoenenlening via Turkse moskeekoepel
Een belangrijk deel van de financiering loopt via de Islamitische Stichting Nederland. ISN is verbonden aan Diyanet, het Turkse Presidium voor Godsdienstzaken, dat onder de Turkse overheid valt.
In een eerdere reportage van AT5 verklaarde moskeebestuurder Ali Mercimek dat ISN ongeveer een derde van de bouwkosten voor zijn rekening neemt. Bij een begroting van ruim 10 miljoen euro komt dat neer op circa 3,3 miljoen euro. Volgens Mercimek gaat het om een renteloze lening die de moskee moet terugbetalen.
De overige financiering komt uit contributies, collectes en donaties. Stichting BovenIJ organiseert daarnaast inzamelingsacties en evenementen om geld voor het project bijeen te brengen.
De organisatorische band met ISN blijkt ook uit het jaarverslag van Stichting BovenIJ. Daarin staat dat nieuwe aangeslotenen worden toegelaten volgens aanwijzingen van de Islamitische Stichting Nederland, die in het document eveneens wordt aangeduid als Hollanda Diyanet Vakfi.
Die verbondenheid betekent niet automatisch dat de Turkse regering de bouw rechtstreeks financiert. Volgens de eerdere toelichting van het moskeebestuur verstrekt ISN de lening en betaalt de moskee die zelf terug.
De stichting schrijft in haar jaarverslag over 2024 bovendien dat de bouwvergunning inmiddels was verleend en de Bibob-toets succesvol was afgerond. Bij zo'n toets onderzoekt de overheid onder meer of er risico's bestaan dat een vergunning voor criminele activiteiten wordt gebruikt.
'Aanwinst voor de hele samenleving'
Het moskeebestuur presenteert het nieuwe complex als een voorziening voor de hele buurt. Ibrahim Yilmaz, bestuurder van de Emir Sultan-moskee, spreekt tegenover AT5 van een monumentaal gebouw dat volgens hem een aanwinst voor Amsterdam wordt.
De gemeente Amsterdam heeft de ontwikkeling van het project jarenlang begeleid. In een officiële bekendmaking uit 2024 stelde de gemeente dat Stichting BovenIJ als samenwerkingsverband van twee bestaande Turks-islamitische organisaties voldoende binding met Amsterdam-Noord heeft om het complex te ontwikkelen en te exploiteren.
De stichting wil het gebouw na voltooiing niet alleen gebruiken voor religieuze bijeenkomsten, maar ook voor onderwijs, jeugdactiviteiten en maatschappelijke projecten. Daarmee krijgt het complex een bredere functie dan de twee bestaande moskeeën die het vervangt.
Met het slaan van de eerste paal is het project nu officieel de bouwfase ingegaan. Wanneer het volledige complex wordt opgeleverd, staat nog niet definitief vast.


















































