De nieuwe koers werd dinsdag voor het eerst toegepast in een zaak tegen een Colombiaanse man. Hij werd in mei opgepakt met vijf kilo cocaïne in zijn bagage. Volgens de landelijke regels zou dat moeten leiden tot een celstraf van drie jaar. De Haarlemse rechtbank legde hem uiteindelijk twee jaar op. 

‘Koeriers staan onderaan de ladder’
De rechtbank motiveert de koerswijziging met de positie van drugssmokkelaars binnen een groter geheel. Koeriers worden gezien als uitvoerders met beperkte invloed. Zij vervoeren vaak relatief kleine hoeveelheden drugs, terwijl de winst en de aansturing bij anderen ligt.

In haar uitspraak schrijft de rechtbank dat koeriers “naar verhouding te zwaar gestraft worden” omdat de organisatoren van de smokkel vaak buiten schot blijven. Wanneer zo’n kopstuk al wordt gepakt, volgt meestal een schikking met het Openbaar Ministerie, wat volgens de rechtbank “in de regel een flinke strafkorting oplevert”.

Volgens de rechters is het verschil tussen de behandeling van koeriers en organisatoren hierdoor te groot geworden. Dat leidt tot een onevenwichtige situatie, zeker nu de enorme stroom aan arrestaties op Schiphol vrijwel volledig bij deze laagste groep in het netwerk ligt.

Nieuwe strafmaten op Schiphol
Alle drugskoeriers die op de luchthaven worden aangehouden, komen automatisch voor de rechter in Haarlem. Daar gelden vanaf nu lagere straffen voor verschillende hoeveelheden harddrugs. De rechtbank noemt dat een bewuste keuze om meer maat te houden.

Voor minder dan 1,5 kilo harddrugs geldt voortaan een maximale straf van acht maanden cel, eventueel gecombineerd met een taakstraf. Dat was volgens de landelijke normen maximaal twaalf maanden. Wie tussen 1,5 en vijf kilo vervoert, riskeert voortaan zes tot 24 maanden cel, waar dat eerst twaalf tot 38 maanden was.

Bij de grotere vangsten verandert ook het nodige. Voor het smokkelen van vijf tot twintig kilo harddrugs staat landelijk een richtlijn van 38 tot 60 maanden cel. In Haarlem wordt dat nu 20 tot 36 maanden. De rechtbank benadrukt dat deze aanpassingen alleen gelden voor drugszaken die op Schiphol worden aangebracht.

Richtlijnen zijn geen wetten
De Raad voor de Rechtspraak reageert nuchter op de nieuwe lijn, meldt Haarlem Nieuws. Volgens een woordvoerder hebben rechters altijd vrijheid om af te wijken van landelijke normen. Die zijn bedoeld als hulpmiddel bij het bepalen van een redelijke straf, maar zijn geen strikte minima of maxima. Aanpassing van de landelijke richtlijnen zelf staat “voorlopig niet op de agenda”.

Met de nieuwe aanpak wil de rechtbank in Haarlem meer recht doen aan de praktijk op Schiphol, waar vooral koeriers worden opgepakt en de top van de organisaties vaak buiten beeld blijft. De komende maanden moet blijken hoe de aangepaste strafmaten in de praktijk uitpakken — en of andere rechtbanken het voorbeeld volgen.