De stijging blijkt uit cijfers van energievergelijker Gaslicht.com. Eind vorig jaar kostte een nieuw eenjarig energiecontract voor een gemiddeld huishouden nog ongeveer 1.600 euro. Inmiddels is dat bedrag opgelopen tot ruim 2.700 euro.

Ook de afgelopen maanden stegen de tarieven flink. In augustus bedroegen de jaarlijkse kosten van een nieuw contract nog ongeveer 2.200 euro. Sindsdien kwam er ongeveer 500 euro bij.

De cijfers gaan over nieuw af te sluiten contracten. Huishoudens die nog een goedkoper vast contract hebben, merken de hogere leveringstarieven pas wanneer hun contract afloopt.

Oorlog rond Iran jaagt gasprijzen omhoog
De belangrijkste oorzaak ligt bij de internationale gasmarkt. Sinds maart zijn de gasprijzen sterk gestegen door de oorlog rond Iran en de afsluiting van de Straat van Hormuz. Die zeestraat is een belangrijke route voor het internationale vervoer van olie en vloeibaar aardgas. Door de verstoringen is de onzekerheid over de levering toegenomen.

Dat raakt ook Nederland. Europese landen zijn voor hun gasvoorziening voor een deel afhankelijk van internationale leveranciers. Wanneer er minder gas beschikbaar is of de vraag toeneemt, stijgt de prijs.

Ook elektriciteit wordt daardoor duurder. Een deel van de Nederlandse stroom wordt opgewekt met gascentrales. Hogere gasprijzen werken daarom door in de stroomtarieven. Volgens de energievergelijker is er voorlopig weinig reden om op een snelle daling van de tarieven te rekenen.

Kwart Nederlanders denkt eraan verwarming uit te laten
De stijgende kosten zorgen voor groeiende onrust onder huishoudens. Uit onderzoek van energieleverancier Essent, aangehaald door Hart van Nederland, blijkt dat één op de vier Nederlanders overweegt deze winter de verwarming helemaal uit te laten. Daarmee lijken steeds meer mensen bereid hun wooncomfort op te offeren om de energierekening betaalbaar te houden.

Vooral huishoudens met weinig financiële ruimte kunnen voor lastige keuzes komen te staan. Zij moeten niet alleen hogere energiekosten betalen, maar hebben ook te maken met uitgaven voor boodschappen, huur en andere vaste lasten. Het volledig uitschakelen van de verwarming is bovendien niet zonder risico.

Wanneer een woning langdurig koud blijft, kan vocht zich ophopen. Daardoor neemt de kans op schimmelvorming toe. Dat kan gezondheidsproblemen veroorzaken, vooral bij mensen met luchtwegklachten.

Deskundigen adviseren daarom om de thermostaat doorgaans niet lager dan ongeveer 15 graden te zetten. Daarbij zijn ook goede ventilatie en de staat van de woning belangrijk.

Driejarig contract steeds populairder
De onzekerheid over de energieprijzen zorgt ervoor dat consumenten vaker kiezen voor langdurige prijszekerheid. Volgens Gaslicht.com groeit de belangstelling voor energiecontracten waarbij de tarieven drie jaar vaststaan.

Opvallend is dat zulke contracten momenteel geregeld goedkoper zijn dan een contract voor één jaar. Dat maakt het aantrekkelijk om voor langere tijd een vaste prijs af te spreken. Huishoudens beschermen zich daarmee tegen mogelijke verdere stijgingen.

Maar aan zo'n keuze zitten ook nadelen. Wanneer de energieprijzen volgend jaar of daarna flink dalen, kunnen consumenten nog jarenlang vastzitten aan een relatief hoog tarief. Wie eerder wil overstappen, kan bovendien een opzegvergoeding moeten betalen. Een langlopend contract biedt dus zekerheid, maar is niet automatisch de goedkoopste keuze.

Ook andere kosten drukken op energierekening
De totale energierekening bestaat uit meer dan alleen gas en stroom. Huishoudens betalen daarnaast energiebelasting, btw en kosten voor het gebruik van het elektriciteits- en gasnet.

Vooral de netbeheerkosten zijn de afgelopen jaren gestegen. Er wordt veel geïnvesteerd in het uitbreiden en versterken van het elektriciteitsnet. 

Volgens de Rijksoverheid bestaat de rekening daardoor uit verschillende onderdelen die ieder afzonderlijk kunnen veranderen. Dat betekent dat huishoudens ook bij een dalende gasprijs nog met hogere andere kosten te maken kunnen krijgen.

Zorgen over winter nemen toe
De komende winter wordt daarmee een belangrijke test voor de betaalbaarheid van energie. Bij langdurige kou stijgt het gasverbruik van huishoudens. Tegelijk kan de internationale vraag naar gas verder toenemen, waardoor de prijzen opnieuw onder druk komen te staan.

Vooral mensen die binnenkort een nieuw contract moeten afsluiten, kunnen daardoor aanzienlijk duurder uit zijn dan vorig jaar.

De stijging van ongeveer 1.100 euro betekent overigens niet dat ieder huishouden automatisch dat bedrag extra moet betalen. Het gaat om een vergelijking van nieuwe contracten op verschillende momenten. De werkelijke kosten hangen af van het energieverbruik, het type contract en de tarieven van de leverancier.

Maar de ontwikkeling is duidelijk: wie nu een nieuw vast jaarcontract afsluit, betaalt volgens de cijfers van Gaslicht.com aanzienlijk meer dan eind vorig jaar.

Met de winter voor de deur en aanhoudende onzekerheid over de internationale gasvoorziening is voorlopig onduidelijk wanneer huishoudens weer op lagere energieprijzen kunnen rekenen.