Winnaar Pim Fortuyn Prijs waarschuwt voor druk op vrijheid van meningsuiting: 'Zelfcensuur'
Keyvan Shahbazi, winnaar van de Pim Fortuyn Prijs 2026, waarschuwt voor de druk op de vrijheid van meningsuiting in Nederland. De Iraans-Nederlandse schrijver stelt bij WNL Op Zondag dat veel mensen zichzelf inhouden uit angst voor de gevolgen. Volgens hem begint het verlies van vrijheid niet pas bij censuur, maar al bij zelfcensuur. 'Het moralisme is een zwaard wat in Nederland boven elke discussie hangt.’
In zijn toespraak bij de prijsuitreiking stond dat thema centraal. ‘Vrijheid verdwijnt in woorden die we inslikken’, zegt Shahbazi. ‘In zinnen die we net anders formuleren. Een samenleving waarin mensen alles mogen zeggen, maar niet alles zeggen, verliest iets van zichzelf. Zelfcensuur komt veel eerder dan censuur.’
Moralisme als dreiging
Volgens Shahbazi is moralisme een belangrijke oorzaak van die druk. Hij wijst daarbij op mensen die overtuigd zijn van hun eigen gelijk. ‘Heel veel mensen denken moreel gelijk te hebben en zich daardoor van alles te kunnen permitteren. Het is niet voor niets dat ik volkomen afwezig ben op sociale media. Ik weet wat daar gebeurt en ik heb geen dikke huid.’
Keyvan Shahbazi geeft Rick Nieman een lesje in vijheid van meningsuiting: "We weten dat Lenny Kuhr het leven onmogelijk is gemaakt in Nederland de afgelopen 2 jaar. Ze is gecanceld en ze is enorm geïntimideerd."
— Strijder124 (@Strijder124) May 24, 2026
"Gisteren heeft Sylvain Ephimenco zijn laatste column ingeleverd… pic.twitter.com/A0cWTnjW5e
Ook verwijst Shahbazi naar de moord op Pim Fortuyn in 2002. ‘We hebben bij Fortuyn gezien dat als je als mens denkt het morele gelijk aan je kant te hebben, je in staat bent de meest verschrikkelijke dingen te doen’, zegt hij. Volgens hem is die houding nog altijd zichtbaar op straat in Europese steden. Daar worden volgens hem vlaggen getoond van regimes die hun eigen bevolking met geweld onderdrukken.
‘Scherpe en moedige opiniemaker’
Jurylid en JA21-voorman Joost Eerdmans prees Shahbazi woensdag tijdens de prijsuitreiking in perscentrum Nieuwspoort. ‘Hij heeft zich in de voorbije jaren ontwikkeld tot een scherpe en moedige opiniemaker. In de geest van Pim Fortuyn bekritiseert hij de politieke islam en het dogmatische multiculturele denken’, zei Eerdmans.
De Pim Fortuyn Prijs wordt sinds 2015 jaarlijks uitgereikt. De prijs staat in het teken van de vrijheid van meningsuiting. Volgens de organisatie gaat de onderscheiding naar opiniemakers, politici of bestuurders die ‘strijden voor het vrije woord, heldere taal gebruiken, taboedoorbrekend zijn en stelling durven te nemen in het maatschappelijke debat’.
Lenny Kuhr en het vrije woord
Shahbazi sprak bij WNL Op Zondag ook over zangeres Lenny Kuhr. Zij was een van de andere genomineerden voor de prijs. Kuhr is gestopt met optreden en naar Israël geëmigreerd na toenemend antisemitisme in Nederland en eerdere concertverstoringen.
Volgens Shahbazi laat haar situatie zien hoe ver de druk kan gaan. ‘Haar leven is de afgelopen twee jaar onmogelijk gemaakt in Nederland’, stelt hij. ‘Ze is gecanceld en enorm geïntimideerd.’ Ook Martin Sommer, Michiel Lieuwma en politiek cartoonist Cortés waren genomineerd voor de prijs.
Onzichtbare grenzen
Shahbazi benadrukt dat het probleem niet alleen zit in formele verboden. Het gaat volgens hem ook om onzichtbare grenzen waarbinnen mensen moeten spreken. Daardoor wordt het publieke debat smaller, terwijl het vrije woord juist ruim baan zou moeten krijgen.
‘Ik ben het er niet mee eens dat alles gezegd kan worden’, zegt de schrijver. ‘Een samenleving waarin alles gezegd worden, maar mensen wordt geleerd om binnen onzichtbare grenzen te spreken, is het begin van het verlies van onze vrijheden. Het moralisme is een zwaard wat in Nederland boven elke discussie hangt.’
