Musk zet rem op Oekraïense drones, Brussel is “uiterst bezorgd” en voert druk op
De Europese Commissie wil dat Elon Musk het satellietinternet van Oekraïne onmiddellijk weer volledig laat werken. Volgens The Wall Street Journal besloot Musk zelf om de militaire Starlink-dienst voor het Oekraïense leger te beperken. Brussel noemt dat “uiterst zorgwekkend”.
De beperking ging volgens Oekraïense defensiebronnen in de nacht van 14 oktober in. Terminals die sneller bewegen dan ongeveer 160 kilometer per uur verloren hun verbinding. Daarmee werden juist de snelle drones geraakt. Om Russische Shahed-drones te onderscheppen moeten Oekraïense drones volgens de Kyiv Post minstens 450 kilometer per uur halen. Ook langeafstandsdrones voor aanvallen op Russische doelen verloren hun verbinding. Kleine FPV-drones aan het front, die via radio worden bestuurd, hadden er weinig last van.
Op 15 oktober werd de verbinding voor mobiele eenheden deels hersteld. Of alle beperkingen zijn opgeheven, is niet duidelijk.
Volgens een woordvoerder van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft Oekraïne het satellietinternet nodig om met zijn militairen te communiceren, burgers te beschermen en drones te besturen.
Over wie er achter de beperking zit, wijzen de betrokkenen naar elkaar. Het gaat om Starshield, de militaire versie van Starlink, die onder het Amerikaanse ministerie van Defensie valt. Musk verwees vragen door naar Washington: de grenzen aan snelheid en gebruik worden volgens hem bepaald door het Amerikaanse leger, en uiteindelijk door president Trump.
The Wall Street Journal meldt op basis van Amerikaanse functionarissen dat Musk het besluit zelf nam, al zou hij erover met Trump hebben gesproken. De Amerikaanse zender CBS News bevestigt dat na eigen onderzoek. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei dat noch Trump noch iemand anders in de regering opdracht gaf om de dienst te beperken. Volgens Rubio is toegang tot Starlink een zaak van Musk, niet van het Witte Huis. President Zelensky besprak de kwestie met Rubio.
De EU wijst op een eigen alternatief: IRIS², een Europees satellietnetwerk voor civiel en militair gebruik. Oekraïne kan zich daar volgens de Commissie volledig bij aansluiten. Op korte termijn helpt dat Kyiv niet. De eerste lancering staat gepland voor 2029, de eerste diensten voor overheden voor 2030. Het project is bovendien flink duurder geworden: bij de ondertekening eind 2024 werd het geraamd op 10,5 miljard euro, inmiddels op 15,6 miljard. Ook het aantal satellieten groeide van 290 naar 348.
