Het minderheidskabinet wil nog voor de zomer met een groot stikstofpakket komen. Daarmee hoopt het kabinet de vastgelopen vergunningverlening weer op gang te brengen. Maar in Den Haag groeit de spanning, omdat vooral de gevolgen voor boeren groot kunnen zijn.

Strengere norm voor koeien
Landbouwminister Jaimi van Essen werkt aan een landelijke norm voor het aantal koeien per hectare. Eerder werd nog gesproken over 2,8 koeien per hectare. Nu ligt volgens ingewijden een strengere norm op tafel van 2,1 tot 2,6 dieren per hectare, meldt De Telegraaf.

Die norm raakt vooral melkveehouders die relatief veel vee houden op beperkte grond. De overheid wil daarmee afdwingen dat boeren alleen dieren houden als hun eigen land de mestproductie aankan. In de praktijk betekent dat voor sommige bedrijven minder dieren per hectare.

CDA remt binnen kabinet
Binnen het kabinet is nog geen akkoord. Vooral het CDA maakt zich zorgen over de gevolgen voor boeren in grote delen van het land, vooral in het zuiden. Volgens een CDA-woordvoerder ‘lopen de gesprekken nog’.

Maandagavond staat een speciale Catshuissessie gepland. Volgens een bron met kennis van zaken moeten daar ‘echt besluiten genomen worden’. Premier Rob Jetten liet eerder nog ruimte om het pakket over de zomer heen te tillen als er meer huiswerk nodig is.

Bufferzones rond natuurgebieden
Naast de koeiennorm liggen ook bufferzones rond natuurgebieden op tafel. Rond sommige natuurgebieden zou een zone van 500 meter komen. Rond Natura 2000-gebieden die naar verluidt overbelast zijn, zoals De Peel en De Veluwe, kan dat oplopen tot 1000 meter.

Binnen zulke zones gaan voor boeren veel strengere regels gelden. Bedrijven kunnen te maken krijgen met harde reductiedoelen en strengere regels voor gewasbescherming. Ook wil het kabinet per bedrijf een eigen uitstootplafond invoeren.

Tegelijk is er al langer veel kritiek op het stikstofbeleid zelf. Critici stellen dat de regels te veel leunen op modellen, normen en berekeningen waarbij serieuze kanttekeningen kunnen worden geplaatst. Ook de manier waarop stikstof wordt gemeten en toegerekend aan bedrijven ligt gevoelig, omdat deze vaak niet precies kan meten waar de uitstoot vandaan komt.

Boeren waarschuwden al eerder
De koeiennorm ligt al langer gevoelig in de landbouw. Bij een eerder plan voor 2,8 koeien per hectare waarschuwde de sector al voor zware gevolgen. De maatregel werd toen een ‘sluipmoordenaar’ genoemd.

Melkveehouder Jos Verstraten, voorzitter van de vakgroep melkveehouderij bij LTO, reageert tegenover De Telegraaf scherp op de uitgelekte plannen. ‘Bij het Landbouwakkoord ging het nog om 2,8 koeien per hectare, en zat er nog een vergezicht in dat als de waterkwaliteit goed was, de norm verruimd kon worden. Dat lees ik nu niet terug, maar wel een strengere norm tussen de 2,1 en 2,6 koeien per hectare.’

Volgens Verstraten wordt 26 juni een beslissend moment voor de landbouw. ‘Er moet een stikstofoplossing komen, met grondgebondenheid heeft dat niets van doen, maar het hangt er wel onder. Net als het gewasbeschermingsbeleid, wat ze dan ook afgerond willen hebben. En onder druk wordt alles vloeibaar zeggen ze, maar ik zie juist dat het beton wordt. Ze hebben oogkleppen op bij het ministerie en staan nergens meer voor open.’