Het voorstel richt zich op stellen die minstens drie jaar samenwonen, of samen een kind hebben. Nu hebben ongehuwde partners in Engeland en Wales nauwelijks automatische rechten. Wie in een woning woont die volledig op naam van de ander staat, kan daar na een breuk met lege handen uitkomen.

De regering wil rechters daarom meer ruimte geven om in te grijpen als één van beide ex-partners niet meer in de basisbehoeften kan voorzien. Daarbij kan worden gekeken naar inkomen, vermogen, verdiencapaciteit, gezondheid en de duur van de relatie. Een automatische fiftyfiftyverdeling komt er niet.

Wel zouden rechters een woning anders kunnen verdelen, een eenmalig bedrag kunnen toekennen of pensioenrechten kunnen delen. Doorlopende alimentatie blijft volgens het plan uitzonderlijk en tijdelijk.

Juist dat maakt het voorstel omstreden. Tegenstanders vinden dat samenwonen zo steeds meer op trouwen gaat lijken, zonder dat mensen daar bewust voor hebben gekozen. Baroness Ruth Deech zegt bij Sky News: „Veel mensen kiezen er bewust voor om niet opnieuw te trouwen omdat zij zowel gezelschap als financiële onafhankelijkheid belangrijk vinden.” Volgens haar moet de wet die keuze respecteren.

De regering presenteert de plannen vooral als bescherming voor mensen die tijdens een relatie financieel afhankelijk zijn geworden, bijvoorbeeld door kinderzorg of huiselijk geweld. Minister van Justitie Baroness Levitt zegt: „Financiële onafhankelijkheid moet voor iedereen beschikbaar zijn – niet alleen voor mensen die ervoor kiezen te trouwen of een geregistreerd partnerschap aan te gaan.”

De kern van de kritiek blijft dat het systeem automatisch zou gelden, tenzij partners er samen voor kiezen om eruit te stappen. Daarmee kan iemand na jaren samenwonen onverwacht met financiële claims van een ex te maken krijgen. De consultatie is inmiddels gesloten. De regering moet nog besluiten of en in welke vorm de regels naar het parlement gaan.