Dat blijkt uit een beslisnota van het directoraat-generaal Rijksbegroting. Aanleiding waren schriftelijke vragen van Kamerlid Mona Keijzer. Zij wilde weten hoeveel belastinggeld jaarlijks naar beleid gaat waarvan niet duidelijk is of het werkt. Ook vroeg ze welke subsidies ondanks een negatieve evaluatie gewoon zijn voortgezet.

Geen bedrag, geen aparte lijst
Een totaalbedrag krijgt de Kamer niet. Volgens Financiën maken de beschikbare evaluaties dat onmogelijk, omdat doeltreffendheid vaak „niet met een eenduidig ja of nee te beantwoorden” is.

Ook een afzonderlijk overzicht per subsidie of beleidsuitgave komt er niet. Ambtenaren schrijven dat zo'n lijst „in aanvulling hierop geen meerwaarde” heeft. Ze verwijzen naar bestaande evaluaties in begrotingen en jaarverslagen, jaarlijkse opvolgingsbrieven en de ombuigingslijst. 

Financiën wil evenmin een vaste regel invoeren voor uitgaven die slecht uit een evaluatie komen. De redenering is dat de Tweede Kamer de rijksuitgaven ieder jaar opnieuw via de begroting goedkeurt. Dat zou op zichzelf al een prikkel zijn om slecht werkend beleid te heroverwegen.

Voor belastingvoordelen gelden wél strengere regels
Juist daar ontstaat een opvallend verschil met fiscale regelingen. Voor belastingvoordelen bestaan namelijk wél een overzicht en vaste begrotingsregels. Financiën schreef in 2024 dat negatief geëvalueerde fiscale regelingen in beginsel moeten worden „afgeschaft of aangepast”.

In dezelfde brief stond een overzicht van 116 onderzochte fiscale regelingen. Daarvan waren er 33 niet of slechts beperkt doeltreffend en/of doelmatig. Nog eens 38 hadden een onzekere uitkomst. 

Voor subsidies en andere begrotingsuitgaven wil Financiën zo'n vergelijkbare lijst niet maken. Het ministerie wijst daarbij opnieuw op het budgetrecht van de Kamer: belastingregelingen worden volgens de ambtenaren niet ieder jaar op dezelfde manier expliciet goedgekeurd, gewone uitgaven wel.

Het gevolg is dat de Kamer geen centraal overzicht krijgt waaruit direct blijkt welke slecht beoordeelde subsidies en andere uitgaven desondanks blijven doorlopen.

Rekenkamer kritisch op evaluaties
De vragen van Keijzer volgden op een kritisch rapport van de Algemene Rekenkamer. Die onderzocht achttien periodieke rapportages van zeven ministeries.

Slechts 22 procent gaf volgens de Rekenkamer in aanzienlijke mate inzicht in de doelmatigheid van beleid. De helft bood dat inzicht slechts gedeeltelijk en 28 procent weinig tot helemaal niet. Bij bijna de helft van de voorgestelde besparingsopties ging het bovendien om een algemene korting, een zogenoemde „kaasschaaf”, in plaats van een keuze gebaseerd op de uitkomsten van de evaluatie. 

Heinen onderschreef de kritiek eerder zelf. In april schreef hij aan de Rekenkamer: „Ik deel deze conclusies.” Hij liet daarbij weten dat het systeem voor beleidsevaluaties wordt onderzocht. 

Kamer gebruikt onderzoeken zelf ook weinig
De Rekenkamer legt overigens niet alle verantwoordelijkheid bij het kabinet. Ook de Tweede Kamer benut evaluaties maar beperkt. Bij vijftien onderzochte rapportages volgde tien keer een commissiedebat. In slechts twee van die debatten werd daadwerkelijk naar de evaluatie verwezen. Voor 2026 staan ondertussen 425 evaluatierapporten gepland. 

Financiën stelt daarom dat de informatie er al grotendeels is en dat Kamerleden die bij de jaarlijkse begrotingsbehandeling kunnen gebruiken. Maar het verzoek van Keijzer ging juist een stap verder: één overzicht waarmee Kamerleden kunnen zien welke uitgaven slecht zijn beoordeeld, hoeveel geld daarmee gemoeid is en welke regelingen toch doorgaan.

Dat overzicht komt er voorlopig niet. De ambtelijke conclusie is dat het geen toegevoegde waarde heeft. Voor fiscale regelingen hanteert hetzelfde ministerie ondertussen wél de hoofdregel: negatief beoordeeld betekent aanpassen of afschaffen.