Eerste Kamer schrapt dwangsommen voor asielzoekers: IND betaalde vorig jaar 79 miljoen euro en dit jaar al bijna 100 miljoen

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) hoeft straks geen dwangsommen meer te betalen aan asielzoekers wanneer een beslissing op hun aanvraag te lang op zich laat wachten. De Eerste Kamer heeft dinsdag met een ruime meerderheid ingestemd met het afschaffen van deze betalingen. Daarmee komt een einde aan een regeling die de overheid jaarlijks tientallen miljoenen euro’s kostte.
De bedragen zijn fors. In 2025 betaalde de IND maar liefst 79 miljoen euro aan dwangsommen. In de eerste zes maanden van 2026 liep dat bedrag al op tot bijna 100 miljoen euro, meldt de NOS.
De Eerste Kamer stemde op 13 oktober in met twee maatregelen die eerder onderdeel waren van de asielnoodmaatregelenwet van voormalig asielminister Marjolein Faber (PVV). In april kregen deze voorstellen nog onvoldoende steun. Asielminister Bart van den Brink (CDA) wist de maatregelen alsnog door de senaat te krijgen door ze te koppelen aan de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring.
De IND kampt al langer met grote achterstanden. Wanneer de dienst niet binnen de wettelijke termijn beslist over een asielaanvraag, kunnen aanvragers onder bepaalde voorwaarden aanspraak maken op een dwangsom.
Die financiële prikkel was bedoeld om de overheid aan te zetten tot tijdige besluitvorming. In de praktijk liepen de kosten echter steeds verder op. Vorig jaar ging het om 79 miljoen euro. Alleen al in de eerste helft van dit jaar kwam daar bijna 100 miljoen euro bij. Met het nieuwe besluit verdwijnt de mogelijkheid voor asielzoekers om via deze regeling dwangsommen van de IND te ontvangen. De wettelijke verplichting om tijdig op aanvragen te beslissen, blijft daarmee niet automatisch achterwege.
Voor de overheid betekent de maatregel dat een belangrijke kostenpost kan verdwijnen. Hoeveel geld de wijziging uiteindelijk bespaart, hangt onder meer af van de datum waarop de nieuwe regels ingaan.
De senaat stemde daarnaast in met een tweede aanscherping. Asielzoekers die strafbare feiten plegen, kunnen onder ruimere voorwaarden ongewenst worden verklaard. Het gaat om misdrijven waarop een gevangenisstraf van ten minste twee jaar staat.
Door de wijziging moet het eenvoudiger worden om vreemdelingen die ernstige strafbare feiten plegen ongewenst te verklaren en hun vertrek uit Nederland mogelijk te maken. Dat betekent niet dat iedere verdachte of veroordeelde asielzoeker automatisch wordt uitgezet. Ook onder de nieuwe regels blijven individuele omstandigheden en juridische belemmeringen voor terugkeer een rol spelen. Wel krijgt de overheid meer mogelijkheden om op te treden tegen vreemdelingen die strafbare feiten plegen.






















































