D66-minister wil 'bewust' geen grens aan NPO-organisatiekosten

D66-minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) stelt geen harde grens aan de organisatiekosten van de NPO, terwijl de Tweede Kamer om een duidelijke norm vroeg. Dat staat in haar mediabegrotingsbrief van 17 november. Ze kiest voor een 'benchmark' van 12 tot 16 procent, precies rond het huidige niveau. De programma's leveren volgend jaar 74 miljoen euro in.
„Ik kies bewust voor een benchmark en geen harde bovengrens”, schrijft Letschert in de brief aan de Kamer. Een benchmark is een richtgetal. NPO en omroepen moeten vanaf hun jaarverslag over 2026 laten zien welk deel van hun totale kosten opgaat aan de organisatie, de zogeheten overhead. Daaronder vallen ook bestuur, directie en management. Komt een omroep boven de 16 procent, dan moet hij dat uitleggen en zeggen wat hij eraan doet. Een sanctie noemt de brief niet.
De bandbreedte voor de overhead ligt precies om het huidige niveau heen. In juni antwoordde Letschert op Kamervragen van BBB-Kamerlid Mona Keijzer nog dat de organisatiekosten ongeveer 14 procent van de totale kosten van het omroepbestel uitmaken.
Kamer vroeg om norm voor overhead
De Tweede Kamer nam op 4 februari een motie aan van BBB-leider Caroline van der Plas. Die vroeg de regering „een duidelijke overheadnorm op te stellen voor de hele publieke omroep, waarbij de raad van bestuur, de raad van toezicht en de directie van de NPO bij bezuinigingen minstens hetzelfde percentage besparen als het mediabudget”. Het mediabudget is het geld voor de programma's.
SP, DENK, VVD, SGP, JA21, BBB, PVV, FVD en de Groep Markuszower stemden voor. De overige fracties, onder wie D66, CDA en PRO (GroenLinks-PvdA), stemden tegen.
Het tweede deel van de motie, de top minstens evenveel laten inleveren als de programma's, voert Letschert niet uit. Ze deelt naar eigen zeggen het uitgangspunt dat het geld zoveel mogelijk naar programma's moet gaan, maar „kies ik niet voor die directe koppeling”. Volgens haar past dat niet bij de vrijheid van omroepen om zelf te bepalen waar hun geld heen gaat. „Er zal bijvoorbeeld altijd een bepaalde omvang en niveau van bestuur, directie en toezicht noodzakelijk blijven”, schrijft ze.
Programma's leveren het meest in
Vanaf 2027 gaat er 111,7 miljoen euro af van het geld dat het Rijk aan de landelijke publieke omroep geeft. Het grootste deel, 74 miljoen euro, komt voor rekening van het mediabudget. De NPO-organisatie levert 17,1 miljoen euro in, de organisatiekosten van de omroepen gaan met 15,6 miljoen euro omlaag. Daarnaast moeten de eigen inkomsten met 5 miljoen euro stijgen.
Op de overhead wordt dus wel bezuinigd: samen 32,7 miljoen euro, nog geen derde van het totaal. Volgens de brief besparen NPO en omroepen „evenredig” op hun organisatiekosten. Eerder was al besloten dat de vergoeding voor organisatiekosten van omroepverenigingen in stappen met 16 procent omlaag gaat, en die van de NOS en NTR met 10 procent. Hoeveel er precies op bestuur, directie en toezicht wordt bespaard, staat niet in de brief.
Letschert onderbouwt de bandbreedte voor de overhead met een vergelijking met andere overheidssectoren en met onderzoek van adviesbureau BCG uit 2011 en 2018. Een vaste norm die voor alle sectoren geldt, bestaat volgens haar niet.
Niet de eerste keer
Dat de minister de koppeling niet wil, is niet nieuw. In een brief van 24 april schreef ze al: „Die koppeling kan en wil ik niet toezeggen. De publieke omroep is onafhankelijk in zijn keuzes over inzet van de beschikbare middelen.” In juni voegde ze daaraan toe: „Ik acht het voldoende dat de WNT alleen de maximale bezoldiging begrenst.” De WNT is de Wet normering topinkomens, die een maximum stelt aan de salarissen van bestuurders in de publieke sector.
Spaarpot moet gat dichten
Uit dezelfde brief blijkt dat het geld van de omroep krapper wordt. De reclame-inkomsten van de Ster dalen in 2027 naar verwachting met 24,1 miljoen euro, naar 141,4 miljoen euro. Dat is voor het eerst minder dan de 153,3 miljoen euro die de landelijke publieke omroep jaarlijks nodig heeft. „Ik maak me grote zorgen over deze ontwikkeling”, schrijft Letschert.
Het tekort wordt aangevuld uit de Algemene Mediareserve (AMr), een spaarpot voor de publieke omroep. „De AMr kan hiervoor worden ingezet, maar dat kan niet structureel”, staat in de brief. Uit dezelfde pot gaat 23,6 miljoen euro naar de extra kosten van grote sportevenementen tot en met 2029. De reserve daalt daardoor van 272,3 miljoen euro eind 2026 naar 221,5 miljoen euro eind 2027.
De Kamer debatteert op maandag 30 november met Letschert over de mediabegroting. Dan kan zij reageren op de manier waarop de minister de motie over de overhead heeft uitgevoerd.





















































