D66-minister schuift besluit over afroming varkensrechten op naar 2027

Varkenshouders die hun bedrijf willen verkopen, moeten langer wachten op duidelijkheid over hun varkensrechten. D66-landbouwminister Jaimi van Essen zou dit jaar nog beslissen of de overheid bij verkoop weer een deel van die rechten intrekt. Nu schuift hij dat besluit op naar het eerste kwartaal van 2027.
Een varkenshouder mag niet meer varkens houden dan zijn varkensrechten toestaan. Wie stopt, kan die rechten verkopen. Tot eind 2025 nam de overheid bij zo'n verkoop een deel van de rechten in, de zogenoemde afroming. BBB-minister Femke Wiersma legde die afroming stil. Volgens haar zouden de uitkoopregelingen de mestproductie al genoeg laten dalen. De Raad van State adviseerde haar dat niet te doen.
Haar opvolger Van Essen wil de afroming terug. In augustus besloot hij de herinvoering voor te bereiden. Het kabinet zou later dit jaar beslissen, en de minister verwachtte dat de maatregel begin 2027 kon ingaan, 'indien het kabinet daar definitief toe besluit'.
Eerste kwartaal
Dat tijdpad houdt geen stand. In een brief aan de Tweede Kamer van 18 november schrijft Van Essen: 'Ik zal besluitvorming hierover betrekken bij de besluitvorming over maatregelen voor de varkenshouderij in het kader van de bredere stikstofaanpak in het eerste kwartaal van 2027.' In de bijbehorende beslisnota staat het korter: 'nog geen besluitvorming'.
Na een besluit moeten nog de Raad van State en beide Kamers zich over de maatregel buigen. Invoering begin 2027 lijkt daarmee niet meer haalbaar. Varkenshouders die nu over verkoop nadenken, weten niet of zij straks een deel van hun rechten kwijtraken.
Boven het plafond
In dezelfde brief staan nieuwe cijfers van het CBS. Volgens die schatting produceren de varkens in 2026 29,0 miljoen kilo fosfaat via hun mest, terwijl het plafond voor de sector op 27,8 miljoen kilo ligt. Dat is 4,3 procent te veel. Bij stikstof gaat het om 74,3 miljoen kilo tegen een plafond van 70,3 miljoen kilo, 5,7 procent erboven.
De varkenshouderij is de enige sector die over de grens gaat. Melkvee blijft precies op het plafond voor fosfaat, pluimvee eronder. Landelijk komt de veestapel met fosfaat 1,2 procent boven het plafond uit. Bij stikstof blijft het hele land 0,6 procent onder de grens.
Voorlopige cijfers
Het gaat om een schatting. Voor varkens gaat het CBS uit van voorlopige cijfers van de landbouwtelling op 1 april, en de ambtenaren wijzen zelf op 'onzekerheid omtrent de inschatting'. Het is niet de eerste keer: ook in de eerste twee kwartaalschattingen van dit jaar kwam de sector boven het plafond uit.
De maatregel zou vooral in Brabant gevoeld worden. Daar staat bijna de helft van de ongeveer 9,8 miljoen Nederlandse varkens. Ook de melkveehouderij haalt een eigen afspraak niet: het eiwitgehalte in het veevoer komt dit jaar uit op 161 gram per kilo, boven het streefdoel van 158 gram. Van Essen gaat daarover in gesprek met de sector.
Stilzitten kan het kabinet volgens de minister niet. 'Nederland is verplicht om maatregelen te treffen om een overschrijding van de mestproductieplafonds te voorkomen of zo beperkt mogelijk te houden', schrijft hij.


















































