De partij stelt dat mensen zelf goed weten wat goed voor hen is. Ze willen een overheid die faciliteert, niet stuurt. In het programma staat: “JA21 wil een overheid die werkt voor de samenleving, niet andersom.” De overheid moet alleen in actie komen als het echt nodig is, zoals bij mensen die door pech of omstandigheden buiten de boot vallen.

Tegelijkertijd is het volgens JA21 de taak van de overheid om veiligheid en basisvoorzieningen te garanderen. Maar verder moet de overheid zich beperken tot haar kerntaken.

Referenda, minder EU en meer autonomie
Een belangrijk speerpunt is het vergroten van de invloed van burgers. JA21 wil meer referenda en minder macht voor de Europese Unie. Burgers moeten inspraak krijgen over grote thema’s zoals migratie, bevolkingsgroei en natuurbeleid. Ook moeten zij invloed krijgen op hoe hun belastinggeld wordt besteed.

De partij wil daarnaast dat Nederland zelf weer wetten kan maken zonder dat internationale verdragen of Europese richtlijnen in de weg staan. Nationale democratie moet voorop staan. JA21 pleit voor de invoering van een nieuwe minister: de Minister voor Overheidsefficiëntie en Autonomie. Deze moet bureaucratie terugdringen, onnodige regels schrappen en overheidslagen versimpelen. Volgens het programma is dat geen extra bestuurslaag, maar een manier om de overheid kleiner, goedkoper en doelgerichter te maken.

De minister moet ook waken over het subsidiariteitsbeginsel. Taken moeten zo veel mogelijk op lokaal niveau worden geregeld. Dat vergroot de betrokkenheid van burgers en vermindert de bemoeienis van de nationale overheid.

JA21 wil bovendien meer aandacht voor regio’s en achterstandswijken. In delen van Nederland verdwijnen voorzieningen, trekken mensen weg en voelen burgers zich in de steek gelaten. De partij stelt een Nationaal Programma Democratisering en Regio voor, waarin verschillende overheden en instellingen samen aan de slag gaan om de leefbaarheid en toekomst van deze gebieden te verbeteren.

Verder wil JA21 dat Nederlanders op hun 18e een Handboek Vrijheid en Verantwoordelijkheid krijgen. Daarin moeten de rechten en plichten van het burgerschap staan uitgelegd.