Rechters niet blij met JA21-kritiek op activistische rechters
De spanningen tussen politiek en rechtspraak lopen op na Kamervragen van JA21 over een asielrechter. De partij stelt vragen over het handelen van een rechter die volgens hen mogelijk te ver gaat in haar rol. De Nederlandse Vereniging voor de Rechtspraak (NVvR) reageert niet blij tegenover NRC en waarschuwt voor aantasting van de rechtsstaat. Aanleiding is een interview met vreemdelingenrechter Steffie van Lokven van de rechtbank Limburg. In dat gesprek wordt beschreven hoe zij regelmatig asielzaken voorlegt aan het Europese Hof van Justitie in Luxemburg. Daardoor worden bestaande regels soms aangepast.
JA21-Kamerleden Simon Ceulemans en Diederik Boomsma willen duidelijkheid van minister Van den Brink. Zij vragen onder meer hoe vaak Nederlandse rechters zaken doorsturen naar Luxemburg en welke gevolgen dat heeft voor het asielbeleid.
Ook storen zij zich aan een uitspraak van Van Lokven over oudere asielzaken. Volgens hen begeeft de rechter zich daarmee op politiek terrein. In hun vragen wordt gesproken over mogelijk „(politiek) activisme in de rechtszaal”. Boomsma verdedigt het stellen van vragen. "Het is wel ironisch dat wanneer een rechter zelf politiek geladen uitlatingen doet in een interview, ons wordt verweten dat wij daar vragen over stellen”. Hij vindt dat kritiek op rechters mogelijk moet zijn. "Alsof de hele democratie daarmee gelijk in brand staat.”
De Nederlandse Vereniging voor de Rechtspraak noemt de Kamervragen zorgelijk. Volgens voorzitter Marc Fierstra wordt hiermee een individuele rechter ter discussie gesteld, wat het vertrouwen in de rechtspraak kan schaden. Hij trekt een vergelijking met ontwikkelingen in het buitenland. "Zo ging het in Polen ook.” Volgens hem begint het daar met politieke kritiek op individuele rechters. „Daar begon het ook met politici die rechters persoonlijk gingen aanspreken op het feit dat zij vragen stellen aan het Europese Hof in Luxemburg.”
Fierstra waarschuwt dat dit gevolgen kan hebben voor het gezag van de rechtspraak. "Daarmee ondergraaf je de hele rechtspraak.” Volgens hem is het juist de taak van rechters om vragen te stellen aan Europese instanties als er twijfel is over de interpretatie van regels.
JA21 ziet dat anders en wijst op de impact van rechterlijke uitspraken op het beleid. Ceulemans benadrukt dat rechters binnen hun recht handelen, maar dat dit wel gevolgen heeft. "Deze rechter mag natuurlijk vragen stellen aan het Hof in Luxemburg. Alleen: dat heeft grote implicaties voor het asielbeleid.”
Volgens hem ontstaat er spanning tussen politiek en rechtspraak. Hij stelt dat pogingen om strenger beleid te voeren vaak vastlopen. "Alle pogingen om tot een strenger beleid te komen, verzanden in een juridisch moeras.”
