De spreidingswet moet asielzoekers beter over Nederland verdelen. Gemeenten worden eerst gevraagd vrijwillig opvangplekken te regelen. Als dat niet lukt, kan het kabinet uiteindelijk ingrijpen. Die mogelijkheid tot dwang is voor de indieners precies het probleem.

Volgens JA21-Kamerlid Simon Ceulemans gaat de wet voorbij aan de kern van het asieldossier. Hij vindt dat Den Haag niet moet beginnen bij spreiding, maar bij instroombeperking.

‘Gevolgen bij gemeenten over de schutting’
Ceulemans zegt tegen RTL Nieuws dat de spreidingswet “voorbij aan de kern van het probleem” gaat. Volgens hem zorgt de wet er niet voor dat er minder asielzoekers naar Nederland komen. “De spreidingswet lost de hoge instroom niet op, maar gooit de gevolgen van die permanent hoge instroom bij gemeenten over de schutting.”

Volgens JA21 moet opvang altijd vrijwillig blijven. Gemeenten moeten volgens de partij niet door het Rijk kunnen worden verplicht om asielzoekers op te vangen. “Zolang asielopvang in Nederland plaatsvindt, moet dat altijd op vrijwillige basis zijn”, aldus Ceulemans.

De spreidingswet werd ingevoerd om de druk op de asielopvang beter te verdelen. Vooral het aanmeldcentrum in Ter Apel zit vaak vol. De afgelopen dagen moesten opnieuw andere gemeenten bijspringen, omdat asielzoekers daar niet terechtkonden.

‘Prikkel om instroom te verlagen verdwijnt’
Ceulemans vreest dat de spreidingswet het kabinet juist minder dwingt om iets aan de instroom te doen. Als gemeenten altijd gedwongen kunnen worden extra plekken te regelen, blijft het systeem volgens hem doordraaien.

“Op het moment dat het Rijk altijd het wettelijke middel heeft om een gemeente te dwingen tot asielopvang, neemt dat iedere prikkel weg om echt iets aan die instroom te doen”, zegt hij.

Volgens het JA21-Kamerlid daalt het draagvlak voor opvang verder. Hij wil dat lokale steun weer leidend wordt. “Wij willen dat lokaal draagvlak weer leidend wordt.”

VVD onder druk gezet
De coalitiepartijen willen de spreidingswet voorlopig houden. Ook de VVD staat er nog achter. JA21 hoopt dat de liberalen alsnog van koers veranderen. “Het wordt tijd dat de VVD kleur bekent. Je kunt niet aan de ene kant zeggen dat opvang vrijwillig moet zijn en aan de andere kant de spreidingswet handhaven”, zegt Ceulemans.

VVD-Kamerlid Ulysse Ellian zegt dat de wet nu geldt, maar dat hij hoopt dat die later niet meer nodig is. “De wet is van kracht, maar hopelijk is er snel een moment dat het niet meer nodig is, dat betekent namelijk dat we de situatie op orde hebben met elkaar.”

De initiatiefwet heeft op dit moment geen meerderheid. De steun komt vooral van partijen rechts van de coalitie. Zolang de VVD, D66 en CDA vasthouden aan de spreidingswet, is intrekking niet haalbaar.