Sjoerdsma geeft 380 miljoen euro extra uit aan ontwikkelingsgeld om PRO mee te krijgen
D66-minister Sjoerd Sjoerdsma lijkt zijn begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking te redden door juist meer geld uit te geven aan ontwikkelingshulp. Dat staat haaks op de bezuinigingslijn van het vorige kabinet-Schoof, dat het budget fors wilde verlagen. Volgens bronnen gaat het om zo’n 380 miljoen euro extra voor onder meer Oekraïne, opvang in de regio, de terugkeer van Syriërs en mogelijk noodhulp bij de ebola-uitbraak. Met die financiële schuif probeert Sjoerdsma Progressief Nederland (PRO) in de Eerste Kamer over de streep te trekken.
De D66-minister had die steun hard nodig. Coalitiepartijen D66, VVD en CDA hebben samen maar 22 van de 75 zetels in de Eerste Kamer. Zonder hulp van een grote oppositiepartij dreigde zijn begroting te sneuvelen. Dat zou een forse afgang zijn geweest voor Sjoerdsma en voor het kabinet, meldt De Telegraaf.
PRO wilde honderden miljoenen extra
PRO had een harde eis op tafel gelegd. De partij wilde dat het ontwikkelingsbudget weer zou worden gekoppeld aan het bruto nationaal inkomen. PRO-senator Farah Karimi noemde eerder al een fors bedrag. ‘Voor dit jaar is daar volgens mij een bedrag tussen de 325 en 350 miljoen euro voor nodig’, zei zij tegen De Telegraaf.
Sjoerdsma lijkt daar nu aan tegemoet te komen. Volgens ingewijden gaat het om ongeveer 380 miljoen euro. Dat geld is volgens betrokkenen binnen zijn eigen departement gevonden. Daarmee hoeft minister Heinen van Financiën niet rechtstreeks de portemonnee te trekken.
Geld uit latere jaren gehaald
Een groot deel van het bedrag komt volgens ingewijden uit toekomstige budgetten. Zo wordt 202 miljoen euro uit het budget van 2031 gehaald. Dat geld is vooral bedoeld voor opvang in de regio en de terugkeer van Syriërs. Nog eens 178 miljoen euro wordt naar voren gehaald uit de budgetten van 2028 en 2029.
Dat bedrag moet volgens betrokkenen vooral worden ingezet voor Oekraïne. Elders klinkt ook dat het geld bestemd is voor noodhulp bij de ebola-uitbraak. De gekozen route is een zogenoemde kasschuif. Daarbij wordt geld uit latere jaren eerder uitgegeven.
De deal is politiek gevoelig. Het vorige kabinet-Schoof voerde juist forse bezuinigingen door op ontwikkelingssamenwerking. Vanaf 2027 zou het gaan om structureel 2,4 miljard euro minder per jaar. Ook werd de automatische koppeling tussen het ontwikkelingsbudget en het bruto nationaal inkomen losgelaten.
Kwaad bloed door UNRWA
De positie van Sjoerdsma was al verzwakt door de rel rond UNRWA, de VN-organisatie voor Palestijnen. In de Tweede Kamer kreeg zijn begroting eerder nog steun van een meerderheid. Maar bij onder meer JA21 en SGP bleef een bittere nasmaak hangen. Zij dachten een afspraak met de minister te hebben dat hij de UNRWA-steun in Gaza niet zou verhogen.
Kort daarna verhoogde Sjoerdsma die steun volgens betrokkenen toch. Daardoor zette hij kwaad bloed bij oppositiepartijen. Ook andere partijen kijken sindsdien met argwaan naar de minister. In Den Haag heeft hij bovendien de naam politieke streken te leveren.
Begroting lijkt gered
Met de deal lijkt Sjoerdsma een historische nederlaag te voorkomen. Als zijn begroting was weggestemd, zou dat volgens het Parlementair Documentatie Centrum voor het eerst sinds 1919 zijn geweest. De behandeling in de Eerste Kamer staat op 16 juni op de agenda.
De minister spreekt vandaag in de Tweede Kamer over begrotingszaken. Volgens betrokkenen is hij na een rugblessure weer in staat om fysiek aanwezig te zijn bij beide debatten.
