Malawi wil een vrijwel vergeten hoofdstuk uit de Afrikaanse geschiedenis zichtbaar maken. Eeuwenlang werden inwoners door Afrikaanse slavenhandelaren gevangengenomen en verkocht aan Arabische handelaren. Via routes door Oost-Afrika werden zij naar de kust en verder naar het Midden-Oosten vervoerd. Volgens Malawische erfgoeddeskundigen krijgt deze handel veel minder aandacht dan de trans-Atlantische slavernij.

"De slavernij in Oost- en Centraal-Afrika is bijna vergeten. Er wordt niet over gesproken", zegt historicus Oris Malijani tegen The Telegraph. "We moeten de wereld erover vertellen."

Tienduizenden Afrikanen verhandeld
Een belangrijk centrum van deze slavenhandel lag in Nkhotakota, aan het Malawimeer. Daar hielden handelaren gevangengenomen Afrikanen vast voordat ze werden afgevoerd. De Swahili-Arabische handelaar Salim bin Abdallah, bekend als Jumbe, bouwde er in de negentiende eeuw een handelsnetwerk op.

Volgens het UNESCO-dossier dat Malawi zelf heeft ingediend, werden vanuit Nkhotakota jaarlijks naar schatting 20.000 mensen als slaaf weggevoerd. Ook Afrikaanse leiders speelden een belangrijke rol. Zo namen handelaren uit de Yao-bevolkingsgroep mensen van de Chewa-bevolking gevangen.

Malijani vindt dat die betrokkenheid niet mag worden weggelaten. "Er bestaat een misverstand dat de slavernij aan de kust begon, bijvoorbeeld aan de kust van Ghana. Maar de geschiedenis van de slavernij begon daar niet."

"Het begon veel verder landinwaarts, in Afrikaanse gemeenschappen waar mensen werden gevangengenomen. En hoe zit het met de Afrikaanse leiders die bij de slavernij betrokken waren?"

Britten maakten einde aan slavenhandel
De Britse ontdekkingsreiziger en missionaris David Livingstone was een van de Europeanen die de slavenhandel in de regio aan de kaak stelden. Hij beschreef de handel als een verschrikking en riep op tot ingrijpen.

In 1891 werd het gebied een Brits protectoraat. Britse troepen begonnen vervolgens militaire campagnes tegen slavennetwerken. Onder leiding van bestuurder Harry Johnston werden verschillende handelaren verslagen. In 1895 werd onder meer de invloedrijke slavenhandelaar Mlozi uitgeschakeld.

De Malawische erfgoedfunctionaris Mkumpha wil dat de Britse bijdrage aan het beëindigen van de slavenhandel meer erkenning krijgt. "De monumenten die we hebben en die we behouden, zijn verbonden met de Britten. Als je kijkt naar hoe de slavenhandel in Malawi werd beëindigd, dan hebben we dat aan de Britten te danken."

Die waardering neemt niet weg dat Groot-Brittannië Malawi vervolgens tientallen jaren koloniaal bestuurde. Het land, destijds bekend als Nyasaland, werd pas in 1964 onafhankelijk.

Museum en Britse forten moeten geschiedenis zichtbaar maken
De Malawische overheid wil nu een slavernijmuseum bouwen in Nkhotakota. Ook oude slavenmarkten, moskeeën en verdedigingswerken moeten worden beschermd. Daaronder vallen onder meer Fort Johnston, Fort Lister en andere historische locaties die een rol speelden tijdens de strijd tegen de slavernij.

Het land heeft een historische slavenroute al in oktober 2025 op de voorlopige lijst van UNESCO geplaatst. Dat betekent nog niet dat de locaties officieel werelderfgoed zijn. Malawi hoopt uiteindelijk internationale erkenning te krijgen.

Ook de oudste moskee van het land, gebouwd door slavenhandelaar Jumbe, moet behouden blijven. Erfgoeddeskundigen willen daarnaast onderzoek doen naar de plek waar vroeger gevangenen werden vastgehouden.

Malawi hoopt op Britse financiële steun en deskundigheid bij de restauratie. Volgens Mkumpha is die hulp hard nodig. "We hebben hun hulp nodig bij het behoud ervan."

Het project moet niet alleen de historische kennis vergroten, maar ook toeristen trekken en inkomsten opleveren voor arme gemeenschappen. De boodschap van de initiatiefnemers is duidelijk: wie de geschiedenis van de Afrikaanse slavernij wil begrijpen, moet niet alleen naar Europa en de Atlantische Oceaan kijken, maar ook naar de Arabische handelaren, hun Afrikaanse bondgenoten en de Britse strijd om die handel te beëindigen.