De nota van 20 oktober bereidt de antwoorden voor op 60 vragen die zeven Kamerfracties over de plannen stelden. „Een landelijk Huurregister met koppeling aan EP-Online zou de toezichthoudende taak vereenvoudigen, maar een Huurregister is niet tijdig beschikbaar”, staat erin. EP-Online is de database waarin energielabels worden vastgelegd.

Vanaf 1 januari 2029 moet elke huurwoning minstens label D hebben. Het gaat om ongeveer 220.000 woningen van particuliere verhuurders en 115.000 corporatiewoningen met label E, F of G, blijkt uit de toelichting bij het ontwerpbesluit. Een verhuurverbod komt er niet. Wie niet voldoet, krijgt een brief van de gemeente en in het uiterste geval een dwangsom.

Gemeenten slaan alarm
De handhaving ligt volledig bij de gemeenten, en die weten vaak niet welke woningen nog niet aan label D voldoen. Gegevens over labels, eigenaren en bewoners staan niet in één bestand. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten waarschuwde in februari al dat gemeenten volgens haar „niet over de kennis, financiële middelen en bevoegdheden beschikken” om dit te doen.

Ook de beslisnota erkent dat de VNG zich „eerder kritisch uitgelaten” heeft over het besluit. Ambtenaren praten nog met de vereniging over toezicht en handhaving. Het huurregister zelf is nog niet eens een wetsvoorstel. Het idee lag dit voorjaar ter consultatie; voor het eind van het jaar wil de minister beslissen over het vervolg.

Minder geld dan geraamd
Voor de uitvoering heeft het Rijk 29 miljoen euro gereserveerd in het Klimaatfonds. Een onderzoek van adviesbureau Sira in opdracht van het kabinet raamt de kosten voor gemeenten op 39,4 miljoen euro, met een piek in 2029 en 2030. Voor het verschil verwijst de toelichting naar het geld dat gemeenten tot en met 2030 al krijgen voor klimaat- en energiebeleid.

Voor verhuurders is de stap naar label D een stuk duurder. Een woning van label E naar label D brengen kost volgens de toelichting gemiddeld 8.100 euro, bij label F 11.000 euro en bij label G 14.100 euro. Particuliere verhuurders zijn samen 1,8 tot 2,2 miljard euro kwijt, afhankelijk van de startdatum. Er is subsidie van maximaal 15.000 euro per woning, waarvoor volgens de nota nog 106 miljoen euro beschikbaar is.

Verhuurdersorganisaties Vastgoed Belang en SPPV zijn kritisch. Zij wijzen volgens de nota op de „stapeling van regelgeving”, zoals de hogere belasting in box 3 en de Wet betaalbare huur. Die huurwet jaagt volgens het CBS nu al beleggers weg. De koepel van woningcorporaties, Aedes, kan zich op hoofdlijnen wel vinden in het besluit.

Huurder betaalt mee
Huurders moeten de werkzaamheden toelaten en „gaan een wettelijk vastgelegde huurverhoging betalen als de verhuurder die werkzaamheden uitvoert”, schrijven de ambtenaren. Hoe hoog die verhoging wordt, is nog niet bekend. Dat moet een apart wetsvoorstel regelen, dat eind dit jaar in consultatie moet. De snelheid daarvan is „mede afhankelijk van de beschikbare capaciteit” bij het ministerie van Justitie en Veiligheid, staat in de nota.

In de Kamer leven veel vragen. De PVV wilde weten of het besluit niet beter kan wachten tot de huurverhoging is geregeld. JA21 vroeg waarom Nederland een verplichting per 2029 invoert die Europa niet voorschrijft. Zelfs D66 vroeg hoe gemeenten moeten vaststellen welke woningen onder de eis vallen. PRO en SP stelden geen vragen, noteren de ambtenaren.

De Kamercommissie vroeg de minister in september om geen onomkeerbare stappen te zetten zolang de Kamer het besluit behandelt. Na de Kamer moet de Raad van State nog advies geven. Het kabinet wil de eis voor label D eind dit jaar vastleggen.