Volgens deskundigen loopt de economische schade door het volle stroomnet op tot tientallen miljarden euro’s per jaar. In sommige gebieden zijn de gevolgen al zichtbaar. Zo is er vanaf 1 juli geen ruimte meer voor nieuwe aansluitingen in delen van de provincie Utrecht, terwijl daar wel nieuwe woningen zijn gebouwd. Om de druk op het netwerk te verminderen, wordt stroomgebruik tijdens drukke momenten vanaf 2028 duurder. Dat blijkt uit plannen rond nieuwe nettarieven. Later wordt duidelijk hoe groot het prijsverschil precies wordt.

Volgens Jinny Moe Soe Let, directeur beleid en communicatie bij Netbeheer Nederland, vraagt de nieuwe situatie om een andere manier van omgaan met energie. “Iedereen was altijd gewend dat ze overal de stekker erin konden pluggen. Dat werkte altijd, maar dat is niet meer zo. We moeten gaan opletten wat we wanneer doen. Dan is er nog veel mogelijk, maar dat vereist wel dat we anders met elektrische auto’s, zonnepanelen en warmtepompen moeten omgaan. Elk huishouden moet hier goed over nadenken.”

Vooral momenten waarop veel mensen tegelijk stroom gebruiken, zorgen voor problemen. Denk bijvoorbeeld aan het einde van de middag en het begin van de avond. Mensen komen thuis, zetten apparaten aan en laden hun elektrische auto op.

Ook dagelijkse handelingen veranderen daardoor. De wasmachine aanzetten wanneer het uitkomt, is volgens Moe Soe Let niet meer vanzelfsprekend. “Het stroomnet bestaat natuurlijk uit allerlei kabels. Die hoogspanningsmasten kennen we allemaal. Alleen zit er ook veel onder de grond en daar kan niet alles altijd tegelijk doorheen. We doen er heel verstandig aan om na te denken over wanneer je je apparaten aanzet.”

Volgens Netbeheer Nederland moet vooral het gebruik tussen drukke uren worden verminderd. In sommige gevallen kunnen piekperiodes meerdere uren duren, bijvoorbeeld van 16.00 tot 23.00 uur.

“Dat kan het stroomnet simpelweg niet aan. In het allerergste geval knalt het net eruit. Je zekeringen vliegen eruit. We houden dit goed in de gaten, want één van de belangrijkste taken is natuurlijk dat het licht blijft branden.”

Netbeheerders houden de belasting van het netwerk voortdurend in de gaten. Wanneer problemen dreigen, kunnen maatregelen worden genomen om storingen te voorkomen. Vanaf 2028 moeten nieuwe tarieven ervoor zorgen dat huishoudens hun stroomgebruik beter spreiden. De bedoeling is dat gebruik tijdens rustige momenten aantrekkelijker wordt.

“Het loont om in de daluren stroom te gebruiken, omdat in die uren nog veel plek is. Dat willen we graag vullen. Als iemand zijn wasmachine instelt om op een later moment te draaien, ben je er al”, zegt Moe Soe Let. Het voorstel zorgt voor kritiek in de Tweede Kamer. Een meerderheid van D66, VVD, CDA, PRO en JA21 vindt het een verkeerd signaal richting huishoudens die juist hebben geïnvesteerd in verduurzaming.