Het voorstel komt van onderzoekers van TNO en is gepubliceerd in het economische vakblad ESB. Zij vinden dat de huidige lagere brandstofaccijns vooral gunstig uitpakt voor huishoudens met hogere inkomens. Volgens de onderzoekers kost die accijnsverlaging de overheid jaarlijks 1,7 miljard euro.

Miljard euro uit hogere accijnzen
De onderzoekers Peter Mulder, Rens van Tilburg en Reinier Sterkenburg stellen voor om de brandstofaccijns weer te verhogen. Dat zou volgens hun berekeningen 1,1 miljard euro per jaar kunnen opleveren.

Met dat bedrag willen zij een zogenoemde social-leasingregeling invoeren, meldt De Telegraaf. Daardoor zouden ongeveer 160.000 huishoudens met een laag inkomen die jaarlijks meer dan 8.000 kilometer rijden, kunnen overstappen op een elektrische auto.

„Daarmee kunnen alle circa 160.000 huishoudens met een laag inkomen die jaarlijks meer dan 8000 kilometer rijden de overstap maken naar elektrisch rijden. Een dergelijke social-leaseregeling maakt lage inkomens weerbaarder voor energieschokken en levert milieuvoordelen op”, schrijven de onderzoekers. Gemiddeld komt de overheidsbijdrage neer op ongeveer 7.000 euro per auto.

Lage inkomens betalen nu groot deel van inkomen aan brandstof
De onderzoekers erkennen dat juist huishoudens met een laag inkomen zwaar worden geraakt door de hoge brandstofprijzen. Bij een benzineprijs van 2,50 euro per liter besteden ongeveer 225.000 veelrijdende huishoudens met de laagste inkomens gemiddeld 18 procent van hun inkomen aan brandstof. Voor ongeveer 96.000 huishoudens loopt dat zelfs op tot 30 procent.

Toch vinden de onderzoekers dat een hogere benzineprijs de beste manier is om deze groep uiteindelijk te helpen, meldt De Telegraaf. Volgens hen is het efficiënter om de opbrengst van hogere accijnzen te gebruiken voor elektrische auto's dan om brandstof goedkoper te houden voor iedereen.

Frans voorbeeld
De wetenschappers wijzen op Frankrijk, waar sinds 2024 een vergelijkbare social-leasingregeling bestaat. Daar kunnen mensen met een laag inkomen een elektrische auto leasen als zij kunnen aantonen dat zij de auto nodig hebben voor hun werk, bijvoorbeeld omdat openbaar vervoer ontbreekt of zij jaarlijks meer dan 8.000 kilometer zakelijk rijden.

De regeling geldt voor elektrische auto's met een maximale waarde van 47.000 euro. Vorig jaar maakten ongeveer 50.000 Fransen er gebruik van, totdat het beschikbare budget was uitgeput. De gemiddelde subsidie bedroeg toen ongeveer 6.900 euro per auto.

Kabinet ziet ook problemen
Ook in Nederland is het idee eerder besproken. Staatssecretaris Annet Bertram (Infrastructuur en Waterstaat) berekende eerder dat een vergelijkbare regeling Nederlandse huishoudens gemiddeld 91 euro per maand zou kunnen besparen. Daarbij ging zij uit van een inkomensgrens van 23.000 euro per jaar.

De staatssecretaris wees wel op praktische bezwaren. Zo is het volgens haar lastig om te controleren of deelnemers daadwerkelijk onder de inkomensgrens vallen en of zij voldoende kilometers rijden om voor de regeling in aanmerking te komen.

Daarnaast blijkt uit ervaringen in Frankrijk dat de uiteindelijke maandlasten vaak hoger uitvallen dan de geadverteerde leaseprijzen. Dat komt onder meer door kosten voor verzekeringen en het opladen van de auto.

Nederland heeft al een van de hoogste benzineprijzen
Het voorstel verschijnt op een moment dat Nederland al tot de landen met de hoogste benzineprijzen behoort. De prijs aan de pomp ligt momenteel zelfs tot ongeveer 70 cent per liter hoger dan in België.

Volgens de onderzoekers hoeft dat geen reden te zijn om verdere accijnsverhogingen uit te sluiten. Zij stellen dat de extra opbrengsten beter kunnen worden ingezet om gericht lage inkomens aan een elektrische auto te helpen dan om brandstof voor alle automobilisten goedkoper te houden.