De Amsterdamse politie gebruikte de drones de afgelopen weken onder meer rond de Coentunnel. Daar werden al meerdere overtredingen vastgesteld en boetes uitgedeeld. De politie richt zich vooralsnog op gevaarlijk gedrag, zoals rijden door een rood kruis, achteruitrijden op de snelweg en rijden over een puntstuk of verdrijvingsvlak. De politie waarschuwde eerder zelf: “De drone ziet jou wel, maar jij de drone niet.”

Volgens een politiewoordvoerder is de landelijke uitbreiding al in voorbereiding, meldt AD. “Het zal landelijk worden uitgerold. Wij hebben ons werkproces gedeeld met eenheden in het land.” De methode is goedgekeurd door het Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie. Handhaving kan op basis van het kenteken plaatsvinden.

Agent hoeft niet meer langs de snelweg
De politie ziet vooral voordelen voor de veiligheid van agenten. Bij controles op bijvoorbeeld rode kruizen of gevaarlijk keren hoeven politiemensen niet meer zelf dicht langs de snelweg te staan. “Bij een inzet om te handhaven op het negeren van rode kruizen en keren op de snelweg kunnen de collega’s met een drone op afstand blijven en hoeven zij niet op de autosnelweg te staan.”

Ook is een drone makkelijker te verplaatsen dan een vaste camera. “Zo kun je er makkelijk de tegemoetkomende rijrichting mee controleren of verplaatsen indien nodig”, aldus de politie.

De toestellen zijn geen klassieke flitscamera’s. Ze meten niet automatisch snelheid, maar fungeren als mobiel observatiepunt. Agenten kunnen verkeersgedrag volgen, beelden vastleggen en daarna beoordelen of een overtreding heeft plaatsgevonden. Ook gedrag vlak vóór de overtreding kan volgens de Amsterdamse politie worden meegenomen bij de beoordeling.

Privacydeskundigen waarschuwen voor normalisering
De landelijke uitbreiding zal waarschijnlijk ook het privacydebat aanwakkeren. Privacyondernemer Wesley Feijth waarschuwde eerder in de Pro Privacy Podcast vooral voor gewenning aan toezicht vanuit de lucht. “Op het moment dat dat genormaliseerd is, op het moment dat mensen dat accepteren, dan kun je weer een stapje verder gaan.”

Journalist David Boerstra sprak in dezelfde podcast over het risico van een “digitaal openlucht panopticon”: een openbare ruimte waarin burgers niet precies weten wanneer zij worden bekeken, terwijl de overheid daar technisch wel steeds meer mogelijkheden voor heeft.

Boerstra benadrukte tegelijk dat zijn kritiek niet draait om het bestraffen van gevaarlijk verkeersgedrag. Iemand die op de snelweg keert of achteruitrijdt, verdient volgens hem een straf. “Het gaat mij alleen om de opsporingsmethode en de proportionaliteit daarvan.”

Meer toezicht, maar ook juridische grenzen
De politie mag cameratoezicht niet onbeperkt inzetten. Beelden waarop personen of voertuigen herkenbaar zijn, vallen onder de regels voor politiegegevens. Cameragebruik moet bovendien een juridische grondslag hebben en proportioneel zijn.

Dat betekent niet dat de huidige dronecontroles onrechtmatig zijn. De Amsterdamse aanpak is juist goedgekeurd door het Openbaar Ministerie. Wel blijven er vragen over de verdere uitbreiding. Bijvoorbeeld over welke beelden worden opgeslagen, hoe lang die worden bewaard en wat er gebeurt met beelden van weggebruikers die geen overtreding begaan.

De drones passen in een bredere trend waarbij verkeershandhaving steeds digitaler wordt. Nederland gebruikt al trajectcontroles, focusflitsers en camera’s die telefoongebruik achter het stuur herkennen. De drone voegt daar nu een mobiel oog vanuit de lucht aan toe.