De uitspraak is een nieuwe tegenvaller voor de Nederlandse poging om overdrachten aan Italië te hervatten. Begin september kwam de rechtbank Oost-Brabant in een andere zaak al tot een vergelijkbaar oordeel. Italië liet in 2022 weten vanwege grote problemen in de opvang geen asielzoekers uit andere EU-landen meer te kunnen overnemen.

In 2023 oordeelde de Raad van State vervolgens dat overdrachten niet konden doorgaan vanwege het risico dat asielzoekers niet in hun basisbehoeften konden voorzien. Het kabinet hoopte dat de situatie met de komst van het Europese Asiel- en Migratiepact zou veranderen. De nieuwe regels gelden sinds 12 juni. Ze moeten onder meer voorkomen dat asielzoekers binnen de EU doorreizen en in verschillende landen een procedure beginnen. 

Minister Van den Brink sloot begin juni bovendien een intentieverklaring met zijn Italiaanse ambtgenoot Matteo Piantedosi. Daarbij spraken Nederland en Italië af nauwer samen te werken. Onderdeel daarvan is dat asielaanvragen die volgens de Europese regels in Italië thuishoren, daar weer moeten kunnen worden behandeld. 

Voor de rechtbank is die politieke toezegging echter niet voldoende. “Hoewel de Italiaanse regering het voornemen heeft uitgesproken om te voldoen aan de afspraken uit het Asiel- en Migratiepact, betekent dat nog niet dat de problemen in de asielopvang ook daadwerkelijk zijn opgelost”, oordeelt de rechtbank.

Volgens de rechters heeft de minister geen concrete informatie aangeleverd waaruit blijkt dat de omstandigheden inmiddels wezenlijk zijn verbeterd. Er zijn volgens de rechtbank geen opvangplaatsen gereserveerd voor asielzoekers die vanuit andere Europese lidstaten naar Italië worden teruggestuurd. Ook lijken de structurele problemen in de Italiaanse opvang nog niet te zijn verdwenen. De rechtbank wijst er bovendien op dat ook de Europese Commissie problemen ziet bij de overdracht van asielzoekers aan Italië.