Premier Jetten onder vuur: hij gaf Kamer onjuiste informatie over AI-gebruik
Premier Rob Jetten (D66) heeft de Tweede Kamer volgens onderzoek van de Volkskrant onjuist geïnformeerd over het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI). Op 29 september verklaarde de premier dat op zijn officiële socialemediakanalen 'geen gebruik is gemaakt van AI'. Uit nieuw onderzoek blijkt dat minstens vijf berichten op die accounts vermoedelijk met AI zijn geschreven. Staatsrechtdeskundigen spreken van een ernstige kwestie die raakt aan het vertrouwen in de politiek.
Eerder werd al bekend dat Jetten en D66 honderden berichten op sociale media met behulp van AI hadden opgesteld. De Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) stelde destijds dat dit uitsluitend op zijn persoonlijke accounts gebeurde. Op de officiële kanalen van de minister-president zou AI niet worden gebruikt. Juist dat onderscheid gebruikte Jetten bij het beantwoorden van Kamervragen.
Vijf officiële berichten vermoedelijk geschreven met AI
De Volkskrant onderzocht berichten die de afgelopen zes maanden op de officiële accounts van Jetten verschenen. Vijf daarvan werden door detectieprogramma Pangram aangemerkt als AI-teksten. De berichten waren gemiddeld ongeveer tweehonderd woorden lang. Twee geraadpleegde deskundigen achten het vrijwel uitgesloten dat alle vijf de resultaten onjuist zijn.
Ook de schrijfstijl viel op. Volgens AI-onderzoeker Marijke Van Vlasselaer bevatten de berichten steeds vergelijkbare zinsconstructies en algemene formuleringen. 'Het is steeds dezelfde cadans en structuur', concludeert zij.
RVD betwist conclusies en verwijst naar nieuwe regels
De RVD sluit niet uit dat AI bij de onderzochte berichten is gebruikt. Wel zegt de dienst 'niet de conclusie te delen dat de genoemde voorbeelden volledig door AI zijn gegenereerd'. Volgens de RVD zijn verschillende bronnen gebruikt, waaronder beleidsstukken en gespreksnotities.
De overheidsrichtlijn uit 2025 schrijft voor dat AI-teksten niet zonder aanpassingen mogen worden overgenomen. Ook moet voor burgers herkenbaar zijn wanneer AI-content wordt gebruikt. De RVD verwijst inmiddels naar een nieuwe richtlijn waarin menselijke controle een grotere rol speelt.
Hoogleraren kritisch op optreden premier
Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans noemt de situatie politiek ingewikkeld. 'Dit is iemand die met zijn vingers tussen de deur zit', zegt hij. Volgens Voermans valt een aantoonbaar onjuist antwoord over AI-gebruik moeilijk uit te leggen.
Emeritus-hoogleraar Paul Bovend'eert vindt dat de premier verantwoordelijk blijft voor zijn officiële communicatie. Ook wanneer Jetten niet persoonlijk wist dat medewerkers AI gebruikten, ontslaat dat hem volgens de hoogleraar niet van die verantwoordelijkheid.
Politicoloog Claes de Vreese wijst op een mogelijke andere verklaring. Medewerkers kunnen AI gebruiken zonder dat leidinggevenden daarvan op de hoogte zijn. Of dat bij Jetten is gebeurd, staat niet vast. De kwestie roept daarmee vragen op over de controle op overheidscommunicatie en de informatievoorziening aan de Tweede Kamer.
