Slavernijmuseum heeft al 22 miljoen tekort, directeur verwacht nóg hogere kosten

Nieuws 2 november 2026 4 minuten Marit Nubé
Leerdam
ANP / Patrick Harderwijk

Het Nationaal Slavernijmuseum in Amsterdam opent pas in 2033, drie jaar later dan gepland. Tegelijkertijd kampt het project met een financieel tekort van 22,3 miljoen euro. Directeur John Leerdam betwijfelt of de eerder geraamde 110 miljoen euro voldoende zal zijn om het museum te realiseren. „Dat denk ik niet”, zegt hij in een interview met Trouw. Terwijl het definitieve gebouw nog jaren op zich laat wachten, werkt de organisatie aan een tijdelijk museum dat mogelijk al in 2027 of 2028 opengaat.

Het museum moet verrijzen op de Kop van het Java-eiland in Amsterdam. De plannen bestaan al sinds 2017, toen de gemeenteraad instemde met het initiatief. In 2024 werd de locatie vastgesteld en aanvankelijk zou het museum in 2030 opengaan.

Die planning blijkt niet haalbaar. Volgens de gemeente kosten het ontwerp, de vergunningen, de inspraak en de aanbesteding meer tijd dan verwacht. Ook moet het gebouw nog worden ingericht.

De selectie van een architect is nog bezig. Uit ruim honderd inzendingen zijn tien ontwerpteams gekozen. Daarvan blijven er maximaal vijf over. In de zomer van 2027 moet de definitieve keuze vallen, waarna het ontwerp eind 2028 gereed moet zijn. De aanbesteding staat gepland voor eind 2029.

Leerdam, voormalig PvdA-Kamerlid, zegt dat de vertraging in overleg met de gemeente Amsterdam en het Rijk is besloten. Volgens hem gaat het niet alleen om het neerzetten van een gebouw. De museumorganisatie heeft naar eigen zeggen ongeveer 6000 gesprekken gevoerd met betrokkenen en nazaten van tot slaaf gemaakten in Nederland, Suriname en het Caribisch gebied.

„Je kunt niet door dit dossier heen rennen”, zegt de directeur. De gesprekken zijn volgens hem regelmatig emotioneel en vragen om een zorgvuldige aanpak.

Miljoenentekort en stijgende kosten
De vertraging heeft financiële gevolgen. Amsterdam meldde op 22 oktober dat inmiddels een tekort van 22,3 miljoen euro bestaat. Dat komt voor een belangrijk deel door hogere prijzen. Ook de aanleg van het park rond het museum valt duurder uit.

Volgens de gemeente heeft het Rijk 32,2 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de bouw en oprichting. Amsterdam draagt zelf 48,8 miljoen euro bij. Het stadsbestuur onderzoekt hoe het resterende tekort kan worden gedekt. Daarbij wordt onder meer gekeken naar aanpassingen aan het ontwerp en aanvullende investeringen.

Leerdam verwijst in Trouw naar een eerdere begroting van ongeveer 110 miljoen euro. Ook dat bedrag biedt volgens hem geen zekerheid. „We gaan ons best doen om ons aan de begroting te houden, maar die cijfers dateren uit een eerdere fase waarbij er nog met 2030 rekening werd gehouden.”

Door de latere opening moet volgens de directeur opnieuw naar de kosten worden gekeken. Hoeveel geld uiteindelijk nodig is en wie eventuele extra uitgaven betaalt, staat nog niet vast.

Leerdam benadrukt dat de museumfinanciering losstaat van de 200 miljoen euro die het kabinet na de excuses voor het slavernijverleden beschikbaar stelde voor maatschappelijke initiatieven en herstel. Ook de gemeente maakt dat onderscheid.

Tijdelijk museum moet eerder openen
Om het publiek niet tot 2033 te laten wachten, onderzoekt de stichting een tijdelijke locatie in Amsterdam. Leerdam hoopt daar in 2027 of 2028 de deuren te kunnen openen.

Het H'ART Museum aan de Amstel is een van de locaties waarmee contact is geweest. Volgens Leerdam zijn ook andere musea benaderd. Hij zegt al een locatie op het oog te hebben, maar wil die nog niet bekendmaken omdat de afspraken niet rond zijn.

Ook minister Rianne Letschert (D66, Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) dringt aan op een tijdelijke voorziening. In een Kamerbrief van 29 oktober schrijft zij dat zij Amsterdam heeft gevraagd daarvoor een oplossing te zoeken. De stichting onderzoekt inmiddels hoe zij vanuit een tijdelijke locatie activiteiten kan organiseren. Een definitief besluit over de locatie of openingsdatum is nog niet genomen.

Directeur ontvangt doodsbedreigingen
De voorbereiding van het museum leidt volgens Leerdam ook tot heftige reacties. Hij vertelt dat de organisatie maandelijks tientallen vijandige berichten ontvangt. „Tientallen keren per maand krijgen we haatmails, doodsbedreigingen en discussies over ras en huidskleur in onze inbox. Die zijn soms heel persoonlijk”, zegt hij.

Om medewerkers te helpen met de emotionele gevolgen van de gesprekken en bedreigingen, heeft de museumorganisatie de Curaçaos-Nederlandse psychiater Glen Helberg ingeschakeld.

Leerdam benadrukt dat het museum bedoeld is voor de hele Nederlandse samenleving. Volgens hem moet het ruimte bieden aan verschillende perspectieven op het slavernijverleden.

Ook aandacht voor Indonesië
Ondertussen werkt de stichting aan de toekomstige collectie. Leerdam wil onder meer de grootste verzameling Surinamica van Nederland verwerven, met boeken en historische voorwerpen die de geschiedenis van Suriname laten zien.

Ook wil de museumorganisatie het verhaal van de Nederlandse slavernij in Azië uitgebreider opnemen. Gesprekken met gemeenschappen die verbonden zijn aan voormalig Nederlands-Indië moeten volgens de directeur volgend jaar plaatsvinden.

Daarmee wil hij voorkomen dat het museum zich uitsluitend op de trans-Atlantische slavernij richt. De ervaringen van de Indische en Molukse gemeenschappen moeten eveneens een plaats krijgen.

Voor Leerdam is het museum bovendien geen afsluiting van de discussie over het Nederlandse slavernijverleden. Hij wil het project nadrukkelijk los zien van de excuses die de regering en koning Willem-Alexander eerder aanboden. „We zijn geen verlengstuk daarvan of een goedmakertje”, zegt hij.

Voorlopig blijft het museum vooral een project op papier. De architect moet nog worden gekozen, de financiering is niet rond en de beoogde opening ligt minstens zeven jaar in de toekomst. Of het tijdelijke museum de wachttijd kan overbruggen, moet de komende periode blijken.

Wij vragen ons af...

Vindt u dat er extra overheidsgeld naar het Nationaal Slavernijmuseum moet gaan om het tekort te dekken?

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/eunieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/economie
Nederland onderschat de groeiende drugscriminaliteit en een te tolerant drugsbeleid maakt de problemen volgens antropoloog en oorlogsjournalist Teun Voeten alleen maar erger. In zijn nieuwe boek Fentanyl: Hoe een zware pijnstiller in handen viel van nietsontziende drugskartels beschrijft hij hoe de Verenigde Staten in een verwoestende drugscrisis terechtkwamen. Tegenover NieuwRechts waarschuwt hij dat het ook in Nederland de verkeerde kant op gaat. Als voorbeelden noemt Voeten de toenemende crackproblematiek in Amsterdam, de macht van drugskartels en het beleid van progressieve partijen. Vooral D66 krijgt stevige kritiek. "Wij noemen D66 altijd Drugs 66." Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Nederland is een narcostaat en niemand die het wil zien. Oorlogsjournalist Teun Voeten slaat alarm

Beluister onze podcast

Nederland is een narcostaat en niemand die het wil zien. Oorlogsjournalist Teun Voeten slaat alarm
Of beluister op:

Meerartikelen

Leerdam
Onderzoek

Slavernijmuseum dreigt bodemloze geldput te worden: miljoenen tekort nog vóór eerste bezoeker

Het Nationaal Slavernijmuseum bestaat nog alleen op papier, maar heeft al bijna 100 miljoen euro aan overheidsgeld toegezegd gekregen. Het is niet genoeg. De bouw kost 22,3 miljoen euro meer dan begroot, de inrichting is niet betaald en na de opening...

Maurice de Hond
Nieuws

Openbaar Ministerie eist twee maanden cel tegen Maurice de Hond

Het Openbaar Ministerie heeft woensdag twee maanden cel geëist tegen opiniepeiler Maurice de Hond. Volgens justitie heeft de 79-jarige zich schuldig gemaakt aan smaad en smaadschrift in de Deventer moordzaak. De zaak gaat over uitlatingen die De Hond...

Avenhorn
Nieuws

Koggenland stemt ondanks petitie tegen azc in met 149 asielzoekers

De gemeenteraad van Koggenland heeft maandagavond 16 november ingestemd met de komst van een asielzoekerscentrum (azc) voor 149 mensen in Avenhorn. Ondanks een petitie met 588 handtekeningen en zestien ingediende brieven kreeg het plan een ruime...

Van Baarle, Keijer
Nieuws

DENK-leider schreeuwt 'Wegwezen!' tegen Mona Keijzer en weigert antwoord

DENK-leider Stephan van Baarle heeft Mona Keijzer dinsdag in de Tweede Kamer afgesnauwd met "Wegwezen!", nadat zij vroeg wat zijn partij had gekregen voor de beslissende steun aan het Belastingplan. Een antwoord gaf hij niet. In plaats daarvan...

Gevangenis
Nieuws

Cellentekort loopt uit de hand: kabinet laat gevangenen tot 4 weken eerder vrij

Het kabinet gaat veroordeelden met een gevangenisstraf tot twee jaar maximaal vier weken eerder naar huis sturen. Staatssecretaris Claudia van Bruggen (Justitie en Veiligheid) verruimt daarmee opnieuw de regels voor vervroegd eindverlof vanwege het...

Halsema Wilders
Nieuws

Halsema voelde zich bedreigd door Wilders en vroeg Schoof om hulp

Amsterdamse burgemeester Femke Halsema heeft toenmalig premier Dick Schoof om hulp gevraagd nadat Geert Wilders zich kritisch over haar had uitgelaten. Ze voelde zich tijdens de Pride in Boedapest rechtstreeks bedreigd door de PVV-leider en wilde dat...

Paarden op Prinsjesdag
Nieuws

Den Haag weigert paarden uit koninklijke stoet te halen na kritiek PvdD

De Partij voor de Dieren is er niet in geslaagd om paarden uit de koninklijke stoet op Prinsjesdag te weren. Het Haagse college van burgemeester en wethouders houdt vast aan de traditie. Volgens het gemeentebestuur hebben paarden een belangrijke...

Thunberg
Nieuws

Greta Thunberg: 'Kapitalisme omverwerpen, dat wilden we vanaf dag één'

Greta Thunberg zegt in een nieuwe documentaire dat zij en haar medestanders “vanaf dag één” het kapitalisme omver wilden werpen. Het fragment gaat deze week rond op sociale media, kort na de ophef over haar lachbui om Duitse klimaatdemonstranten....

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Yeşilgöz
Nieuws

Kabinet spreekt van Russische dreiging, maar weigert bewijs te delen

Defensieminister Dilan Yeşilgöz (VVD) geeft opnieuw geen openheid over bewijs voor een Russische droneaanval bij Leipzig. FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen wilde weten of de geheime Kamercommissie dat bewijs heeft ontvangen. Een simpel 'ja' of...

COA
Nieuws

Boa's krijgen geen extra bevoegdheden in azc's: kabinet legt BBB-motie naast zich neer

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) geeft boa's en politie geen extra bevoegdheden op COA-terreinen, ondanks een aangenomen motie van BBB-leider Caroline van der Plas. Dat blijkt uit zijn Kamerbrief van 16 november over overlastgevende...

Van den Brink
Nieuws

Kabinet wil gemeenten dwingen tot asielopvang: 4.500 plekken te weinig

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) komt op 1 januari meer dan 4.500 opvangplekken voor asielzoekers tekort en is bereid gemeenten te dwingen. Dat schrijft hij in antwoorden op Kamervragen. Tegelijk staan ongeveer veertig opvanglocaties...

Letschert
Nieuws

D66-minister wil 'bewust' geen grens aan NPO-organisatiekosten

D66-minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) stelt geen harde grens aan de organisatiekosten van de NPO, terwijl de Tweede Kamer om een duidelijke norm vroeg. Dat staat in haar mediabegrotingsbrief van dinsdag. Ze kiest voor een...

cadeautjes
Nieuws

Geen geld voor cadeautjes met Sinterklaas: 'Misschien ga je wel aan diefstal denken'

Een moeder uit de Haagse wijk Moerwijk heeft overwogen hoe ver ze zou gaan om haar kinderen met Sinterklaas een cadeau te kunnen geven. Angelique leefde jarenlang met grote geldproblemen en kon nauwelijks iets extra's betalen. Zonder hulp van anderen...

Halsema
Nieuws

Halsema reist naar India: 'Wat schieten Amsterdammers daar nou mee op?'

Sinterklaas voer zondag Amsterdam binnen, maar burgemeester Femke Halsema stond niet op de kade. Ze verblijft sinds enkele dagen in India voor een economische missie. Die reis volgt amper twee maanden na haar bezoek aan New York, dat de gemeente ruim...

Halsema
Nieuws

PVV-motie om Femke Halsema te ontslaan haalt geen meerderheid

Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam blijft buiten schot. De Tweede Kamer heeft dinsdag een motie van PVV-Kamerlid Marjolein Faber verworpen die de regering vroeg Halsema bij de Kroon voor te dragen voor ontslag. Ook Fabers motie om de...

auto
Nieuws

Tweede Kamer zei nee, kabinet gaat toch door: verkeersboetes in 2027 toch 2,7 procent hoger

Verkeersboetes worden volgend jaar gewoon duurder, ook al vroeg de Tweede Kamer het kabinet dat niet te doen. Minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) schrijft in een Kamerbrief dat hij een aangenomen motie tegen de verhoging niet uitvoert....

Forum voor Democratie
Achtergronden

NOS koppelt FVD aan extreemrechts: links wil ingrijpen bij gebruik remigratie

De NOS plaatst het gebruik van het woord remigratie door Forum voor Democratie (FVD) nadrukkelijk in een extreemrechtse context. In een artikel op basis van onderzoek van Nieuwsuur wordt de partij verbonden aan de normalisering van extreemrechtse...

COA
Nieuws

Kabinet verdubbelt budget voor hulp aan asielkinderen naar 9 miljoen euro per jaar

Het kabinet gaat het beschikbare budget voor psychosociale hulp aan kinderen in de asielopvang verdubbelen. Vanaf 2028 komt daarvoor jaarlijks 9 miljoen euro beschikbaar, tegenover de huidige 4,5 miljoen euro. Het extra geld komt uit Europese...

Fitness
Nieuws

Gemeente krijgt 125.000 euro tegen azc-overlast: geld voor fitness, muziek en cultuur

De gemeente Noordoostpolder heeft 125.000 euro gekregen om overlast door asielzoekers te voorkomen. Het geld is bedoeld voor activiteiten rond het asielzoekerscentrum in Luttelgeest, waar ongeveer 1.000 mensen verblijven. Het plan noemt onder meer...

Von der Leyen
Nieuws

Brussel houdt plannen verdeling asielzoekers over EU-landen geheim

De Europese Commissie is tevreden over de Nederlandse bijdrage aan het Europese asielbeleid, maar wil tegelijkertijd dat Nederland zorgt voor voldoende opvangplekken en kortere wachttijden. Opvallend is dat Brussel het voorstel voor de verdeling...