Nederland vangt momenteel ongeveer 120.000 Oekraïense vluchtelingen op. Een ruime meerderheid van hen werkt: zo’n 60 procent heeft betaald werk. Keijzer vindt het daarom logisch dat deze groep een groter deel van de kosten zelf gaat dragen. Ze betalen nu al een beperkte eigen bijdrage, maar volgens de minister kan dat verder worden uitgebreid.

Het plan moet de druk op de Nederlandse opvang verlagen. Het voorkomt bovendien dat Oekraïners straks massaal asiel moeten aanvragen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Die mogelijkheid komt in zicht omdat de speciale EU-regeling voor Oekraïners afloopt in maart 2027. Brussel heeft laten weten deze regeling niet te verlengen.

Als Nederland niets verandert, moeten tienduizenden Oekraïners een reguliere asielaanvraag indienen. Dat zou een enorme klap zijn voor de IND, die nu al overbelast is.

Terugkeer zodra het kan
Een centraal onderdeel van Keijzers voorstel is een nieuwe vluchtelingenstatus. Die moet vanaf 2027 ingaan en richt zich op tijdelijke bescherming, met als doel terugkeer naar Oekraïne wanneer het weer veilig is. Het kabinet wil zo voorkomen dat Oekraïense vluchtelingen automatisch dezelfde rechten krijgen als reguliere asielzoekers.

De status geeft wel toegang tot werk, onderwijs, huisvesting en zorg, maar moet duidelijker vastleggen dat verblijf niet permanent is.

Kritiek: “Veel Oekraïners kunnen het nauwelijks betalen”
De stichting Oekraïners in Nederland begrijpt de redenering achter het plan, maar ziet ook zorgen. Voorzitter Oleksandr Tomashchuk zegt dat het principe op zich niet onredelijk is. “Veel werkende Oekraïners hebben het niet breed, omdat ze beperkte kansen krijgen op de arbeidsmarkt en niet kunnen doorgroeien.” Volgens hem willen mensen wel betalen, maar “kunnen ze de hoge kosten amper opbrengen”.

Daar komt bij dat veel Oekraïners laagbetaald werk doen. Volgens Tomashchuk werken velen “voor een laag loon en ver onder hun opleidingsniveau”. Hij vindt dat Nederland meer moet inzetten op integratie in sectoren waar betere banen beschikbaar zijn. “Als Nederland inzet op de integratie van Oekraïners in sectoren waarin men meer verdient en hoogwaardig werk doet, dan wordt het makkelijker het leven te bekostigen.”

Lastige balans tussen opvang en betaalbaarheid
De plannen van Keijzer raken aan een bredere discussie: hoe blijft de opvang betaalbaar zonder de groep in armoede te drukken? De minister ziet de bijdrage als een logische stap voor wie kan betalen. De stichting ziet vooral dat veel mensen klem zitten tussen goede wil en beperkte kansen.

Vrijdag wordt het voorstel besproken in de ministerraad. Daarna moet blijken hoeveel steun er binnen het kabinet is voor de nieuwe koers.