Aanleiding voor de brief is de nieuwe Uitvoeringsregeling Meststoffenwet. Die legt lagere stikstofnormen vast dan het advies van de Commissie Deskundigen Meststoffen (CDM). Deze deskundigen actualiseerden hun aanbevelingen in augustus en namen daarbij één uitgangspunt: de Europese nitraatnorm van 50 milligram per liter in uitspoelingswater mag niet worden overschreden.

Volgens ZuivelNL laat het CDM-advies zien dat strengere normen dan nodig zijn geen extra milieuwinst opleveren. Toch zet de minister die adviezen terzijde. Daardoor worden de normen “fors lager” dan wetenschappers noodzakelijk achten. Een beslissing die volgens ZuivelNL onnodig druk legt op een sector die al jaren met snel veranderend beleid te maken heeft. 

Grasland staat onder druk
De organisatie schetst een helder beeld: melkveehouders worden geraakt door het wegvallen van derogatie, extra beperkingen in mestgebruik en aanhoudende onzekerheid. Steeds meer boeren stoppen of schakelen over op akkerbouw. Dat lijkt een individuele keuze, maar heeft volgens het Louis Bolk Instituut grote gevolgen.

In een recent rapport stelt het instituut dat grasland veel ecosysteemdiensten levert: betere bodemkwaliteit, stabielere waterhuishouding, CO₂-opslag, hogere biodiversiteit en een herkenbaar cultuurlandschap. “Bij een afname van het areaal grasland zullen deze functies sterk dalen”, schrijft het instituut. Grasland is bovendien essentieel voor weidegang, een traditie die breed wordt gewaardeerd door zowel boeren als burgers.

ZuivelNL benadrukt dat het behouden én uitbreiden van grasland een goedkope manier is om milieudoelen te halen. Met het nieuwe beleid gebeurt het omgekeerde: grasland wordt minder aantrekkelijk en schuift op richting bouwland.

Voerkwaliteit gaat omlaag
Lagere gebruiksnormen hebben directe gevolgen voor het dagelijkse werk op het erf. Melkveehouders krijgen minder ruimte om hun gras te bemesten, wat de opbrengst en kwaliteit van het voer drukt. Daardoor moeten boeren vaker voer aankopen of overstappen op andere teelten.

Volgens ZuivelNL zet ook het verdwijnen van de graslandpremie boeren verder onder druk. Het gevolg is dat zelfs bedrijven die willen doorgaan, alsnog kunnen besluiten om grasland om te zetten in bouwland omdat de teelt economisch minder haalbaar wordt. 

Waarschuwing voor een negatieve spiraal
De sector vreest dat het voorgenomen beleid een kettingreactie veroorzaakt. Minder grasland betekent volgens ZuivelNL een grotere kans op uitspoeling van nutriënten, simpelweg omdat bouwland kwetsbaarder is voor nitraatverliezen. Daarmee zou de waterkwaliteit juist verder verslechteren, vooral in regio’s die nu al moeite hebben de doelen van de Nitraatrichtlijn en de Kaderrichtlijn Water te halen.

De organisatie waarschuwt de minister in duidelijke bewoordingen: wie nu te streng inzet, kan straks nóg strengere maatregelen moeten nemen om de verslechtering te repareren. “Deze negatieve spiraal moet doorbroken worden”, schrijft ZuivelNL. Het volgen van de CDM-adviezen is volgens hen de enige logische stap.

De brandbrief eindigt met een uitnodiging. ZuivelNL wil met de minister om tafel over structurele oplossingen die wél werken voor boeren en milieu. De brief is ondertekend door DDB, LTO, NAJK, NMV en de zuivelverwerkers van de NZO. Ook Agractie Nederland, De Natuurweide en Netwerk GRONDig steunen de oproep.