De ophef ontstond nadat het Netwerk voor het vergroenen van het financiële stelsel (NGFS) waarschuwde dat een deel van zijn analyses was gebaseerd op een onjuiste wetenschappelijke publicatie. Die studie is inmiddels ingetrokken. Het NGFS levert richtlijnen over klimaat en milieu aan banken en toezichthouders.

Klimaatscenario’s sturen kredietbeleid
De betrokken banken hebben bevestigd dat zij het NGFS-onderzoek gebruikten. Medewerkers raadpleegden de analyses om te bepalen welke sectoren het meest blootstaan aan de zogenoemde 'net zero-transitie', het bereiken van geen enkele CO2-uitstoot. De banken wilden niet zeggen of dit onderzoek ook echt leidde tot andere krediet- of investeringsbeslissingen.

De Bank of England stelde vorig jaar wel dat banken steeds vaker klimaatscenario’s gebruiken bij het verstrekken van leningen. Dat komt volgens de centrale bank deels doordat bestuurders hun beleid willen laten aansluiten bij net zero-doelstellingen.

Ook de Verenigde Naties speelden hierin een rol. In 2020 verscheen een VN-studie, opgesteld samen met Lloyds en 38 andere banken. Daarin stond dat banken rekening moeten houden met klimaateffecten bij het financieren van bedrijven.

Politieke kritiek en ‘groene wokery’
De zaak leidt tot felle politieke reacties. Andrew Griffith, schaduwminister voor Economische Zaken, is scherp. ‘Dit onderstreept het risico dat banken afdwalen van hun kerntaak, namelijk lenen, en zich verliezen in groene “wokery” die ze nauwelijks begrijpen en waarvoor ze te veel leunen op anderen.’

Volgens Griffith is het tijd voor ingrijpen. ‘Hoewel te veel banken hier gewillig aan hebben meegedaan, hebben we nu een vreugdevuur van klimaatregels nodig.’ De gewraakte studie kwam van het Potsdam Institute for Climate Impact Research. Het onderzoek voorspelde dat klimaatverandering de wereldeconomie in 2049 jaarlijks 38 biljoen dollar zou kosten. Ook werd gewaarschuwd voor een daling van de wereldwijde economische productie met 62 procent in 2100.

Fout ontdekt, schade veel lager
Economen ontdekten later een groot probleem in de dataset. De cijfers voor Oezbekistan bleken de uitkomsten sterk te vertekenen. Zonder dat land zou de economische schade veel lager uitvallen. In dat scenario daalt de wereldwijde productie niet met 62 procent, maar met 23 procent.

Het NGFS sloeg deze zomer al alarm en heeft nu aangekondigd zijn werkwijze aan te passen. De organisatie telt circa 150 leden in 90 landen, waaronder de Bank of England, de Europese Centrale Bank en de Chinese Centrale Bank.

Ook Richard Tice van Reform UK uit kritiek. ‘Klimaatpaniek valt elke maand verder uit elkaar. Centrale banken moeten zich bezighouden met rente en toezicht, en stoppen met hun obsessie voor klimaatverandering.’

Het NGFS benadrukt dat zijn modellen geen voorspellingen zijn. In een verklaring stelt de organisatie: ‘NGFS-scenario’s zijn geen prognoses, maar hulpmiddelen om plausibele paden te illustreren.’ Ook waarschuwt zij dat gebruikers ‘rekening moeten houden met voortdurende onzekerheid en academisch debat’ over klimaateffecten.