In februari werden bij een landelijke actie zestien mensen aangehouden op verdenking van opruiing tot terrorisme, onder meer door propaganda van terreurgroep IS op TikTok te verspreiden. Van Weel schreef op 1 april aan de SGP-Kamerleden Diederik van Dijk en Chris Stoffer dat van de aangehouden mensen „dertien verdachten de Syrische nationaliteit en drie verdachten de Nederlandse nationaliteit” hebben. Of zij asielzoeker of statushouder zijn, zegt hij niet: „Het kabinet doet geen uitspraken over individuele verblijfsstatussen.”

Syrische verdachten waren in dit onderzoek daarmee sterk oververtegenwoordigd: 81 procent van de verdachten had de Syrische nationaliteit. Volgens CBS-cijfers hebben ruim 219.000 inwoners van Nederland een Syrische migratieachtergrond, de tweede generatie meegerekend. Dat is ruim 1 procent van de bevolking.

Het kabinet weet wel precies hoeveel Syriërs hier asiel hebben aangevraagd of gekregen. Op 1 april waren dat 17.310 asielzoekers en 76.200 statushouders, schreef CDA-minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie op 16 juni in antwoord op vragen van VVD-Kamerlid Ulysse Ellian. „Gedwongen terugkeer heeft nog niet plaatsgevonden”, staat in hetzelfde antwoord.

Niet de enige zaak
Op 16 september eiste het Openbaar Ministerie (OM) 17,5 jaar cel tegen een 41-jarige Syriër uit Arkel. Volgens het OM gaf hij tussen 2014 en 2018 leiding aan de veiligheidsdienst van IS in Zuid-Damascus. Hij woont sinds 2019 in Nederland en ontkent dat hij die persoon is. NieuwRechts berichtte eerder over de eis.

Op 28 november 2025 werd in het asielzoekerscentrum (azc) in Dronten een 33-jarige Syriër aangehouden die daar sinds de zomer verbleef. Volgens de AIVD hing hij het jihadistische gedachtegoed aan en zocht hij een vuurwapen voor een aanslag. Een concreet doelwit had hij nog niet, meldde het OM.

Drie weken later, op 18 december, werd in Vlissingen een 29-jarige Syriër aangehouden. Hij wordt verdacht van deelname aan IS en van het voorbereiden van een terroristisch misdrijf. Op 6 oktober diende de zaak pro forma, een tussentijdse zitting waarin de inhoud nog niet wordt behandeld.

Dreigingsbeeld zwijgt over de groep
In het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland van juni beoordeelt de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) de terreurdreiging. Het rapport noemt een 30-jarige Syriër die eind december 2025 werd opgepakt en een aanhouding „onder meer op een azc in Dronten”. Een analyse van de Syrische asielzoekers en statushouders als groep staat er niet in. De Syrische president Ahmed al-Sharaa komt in het rapport niet voor, zijn beweging Hayat Tahrir al-Sham (HTS) alleen in de begrippenlijst.

De NCTV beschrijft jihadisme in het rapport als een zaak van individuen die vaak online radicaliseren, en koppelt het niet aan nationaliteit. Ook zeggen dertien Syrische IS-verdachten in één onderzoek weinig over de ruim 219.000 inwoners met een Syrische achtergrond. De TikTok-zaak begon bij één account met Nederlands ondertitelde IS-propaganda, en de verdachten kenden elkaar mogelijk. De aanhoudingen in Dronten en Vlissingen kwamen er op basis van informatie van de AIVD. Op individuen is er dus wel zicht.

Laatste kabinetsbeeld uit 2025
Het enige kabinetsantwoord over spanningen binnen de Syrische gemeenschap in Nederland dateert van 8 mei 2025. Het ging over oproepen tot geweld tegen alawieten, een religieuze minderheid in Syrië. Twee maanden eerder was een Syrisch-Nederlandse influencer uit Wijk en Aalburg met 270.000 TikTok-volgers aangehouden voor opruiing. Zij zou hebben opgeroepen alawieten „in mootjes te hakken en in zee te gooien”, meldde Omroep Brabant.

„Wij zijn bekend met de zorgen vanuit de Syrische gemeenschap in Nederland”, schreef het kabinet in dat antwoord. Er waren volgens het kabinet „geen signalen dat de huidige spanningen leiden tot geweldsincidenten tegen specifieke personen in Nederland”. Een nieuwer beeld heeft het kabinet sindsdien niet gegeven.

Van terreurgroep naar gesprekspartner
Intussen bouwt het kabinet de banden met Damascus uit. Op 24 juni spraken Van den Brink en minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken daar met president al-Sharaa. Volgens de NOS kwam er een gezamenlijke ambtelijke commissie voor wederopbouw, economische ontwikkeling en terugkeer. Damascus wil gedwongen terugkeer alleen bespreken „als onderdeel van een breder partnerschap”.

Anderhalf jaar eerder klonk het anders. In januari 2025 schreef toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp over HTS, de beweging die al-Sharaa leidde: „Daarmee ziet ook Nederland HTS als een terroristische organisatie.” Dat zou alleen veranderen „als een gematigder opstelling van HTS zich in daden toont”.

Via nareis, de regeling waarmee gezinsleden van statushouders naar Nederland komen, kwamen van januari tot en met september 12.135 mensen naar Nederland, van wie 9.129 Syriërs, blijkt uit cijfers van de IND. Sinds de val van het bewind van Assad keerden volgens de NOS 1.440 Syriërs vrijwillig terug. Een herbeoordeling van Syrische statushouders is volgens het landenbeleid van 22 april „op dit moment niet aan de orde”.