De politieke crisis ontstond na de tweede ronde van de Braziliaanse presidentsverkiezingen op afgelopen zondag. De zittende president Luiz Inácio Lula da Silva won met 51,79 procent van de geldige stemmen. Bolsonaro, zoon van voormalig president Jair Bolsonaro, kreeg 48,21 procent.

Volgens de officiële verkiezingsuitslag stemden ruim 64,2 miljoen Brazilianen op Lula en bijna 59,8 miljoen op Bolsonaro. Het verschil bedroeg ruim 4,4 miljoen stemmen.

Bolsonaro weigert die uitslag te erkennen. In een open brief, die hij woensdag via sociale media verspreidde, stelt hij dat de verkiezingen zijn gestolen. Hij presenteerde zichzelf aanvankelijk als de rechtmatig gekozen president. In een latere versie veranderde hij die aanduiding in „leider van Brazilië”. Dat meldt persbureau Reuters.

CARTA À NAÇÃO BRASILEIRA 🇧🇷 28.10.26 https://t.co/QqOGZuF8G0

— Flávio Bolsonaro (@FlavioBolsonaro) October 28, 2026

Ophef over verlenging van stemming
De belangrijkste klacht van Bolsonaro draait om een besluit van rechter Cristiano Zanin van het Braziliaanse Hooggerechtshof. Op de verkiezingsdag bepaalde Zanin dat stembureaus die nog open waren, onder bepaalde voorwaarden tot 19.00 uur mochten doorgaan. Normaal sluiten de stembureaus om 17.00 uur.

De maatregel volgde op meldingen dat kiezers door onder meer vervoersproblemen niet op tijd konden stemmen. Zanin was eerder advocaat van Lula en werd door hem benoemd tot rechter van het Hooggerechtshof.

Bolsonaro spreekt van een onrechtmatige ingreep in het verkiezingsproces. Volgens hem zijn de regels tijdens de stemming veranderd ten gunste van Lula. Hij beweert dat daardoor miljoenen extra stemmen voor zijn tegenstander mogelijk werden.

Die lezing wordt tegengesproken door de beschikbare cijfers. Volgens een analyse van de Braziliaanse krant Folha de S.Paulo werden na 17.00 uur ongeveer 34.000 stemmen uitgebracht. Dat is slechts een fractie van Lula's voorsprong.

Ook blijkt dat beide verkiezingscampagnes hadden aangedrongen op een verlenging vanwege problemen bij het stemmen. Bolsonaro bestrijdt vooral de juridische gang van zaken. Er is geen bewijs dat de verlenging de verkiezingsuitslag heeft veranderd.

Opmerkelijke cijfers uit stembureaus
Daarnaast is discussie ontstaan over stembureaus waar Bolsonaro geen enkele stem kreeg. Uit onderzoek van de Braziliaanse gegevensanalist Paris Group, gebaseerd op openbare gegevens van de kiesraad, blijkt dat dit bij 106 stembureaus gebeurde.

Lula kreeg daar samen 14.860 stemmen. In een stembureau in de plaats Tabatinga, in het Amazonegebied, stemden 354 mensen op Lula en niemand op Bolsonaro.

Ook de omgekeerde situatie kwam voor. In vier stembureaus kreeg Lula geen enkele stem. Bolsonaro ontving daar samen 296 stemmen.

Volgens de analyse liggen veel stembureaus met een eenzijdige uitslag in kleine, afgelegen gemeenschappen, waaronder inheemse dorpen. Bij eerdere verkiezingen kwamen vergelijkbare stemverdelingen eveneens voor.

Met gezin naar Miami
Intussen besloot Bolsonaro Brazilië te verlaten. Hij reisde met zijn vrouw en twee dochters via Argentinië en Ecuador naar de Verenigde Staten. Woensdag arriveerde het gezin in Miami.

Het vertrek kwam kort nadat het Braziliaanse Hooggerechtshof had bevolen dat Bolsonaro zijn paspoorten moest inleveren. Justitie onderzoekt hem in verband met mogelijke financiële misdrijven, waaronder witwassen. Hij ontkent dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan strafbare feiten.

Volgens Associated Press beschouwden de Braziliaanse autoriteiten hem als een mogelijk vluchtrisico. Toch wist Bolsonaro het land te verlaten voordat zijn reisdocumenten waren ingenomen.

Zelf ontkent hij dat hij is gevlucht. „Ik ben niet uit Brazilië gevlucht. Ik ben voor Brazilië vertrokken”, schrijft hij in zijn verklaring.

Hij zegt zijn gezin te willen beschermen tegen een gerechtelijk apparaat dat volgens hem wordt ingezet om politieke tegenstanders uit te schakelen.

Trump bedankt voor bescherming
In zijn brief bedankt Bolsonaro de Amerikaanse president Donald Trump uitdrukkelijk voor de opvang van zijn gezin. Ook spreekt hij waardering uit voor de Argentijnse president Javier Milei.

Bolsonaro stelt dat hem in Brazilië een reeks maatregelen boven het hoofd hangt, waaronder inbeslagname van zijn paspoort, een enkelband, huisarrest en uiteindelijk een politiek gemotiveerde veroordeling.

Volgens hem wordt dezelfde methode gebruikt tegen zijn vader, oud-president Jair Bolsonaro. Die werd eerder veroordeeld tot een gevangenisstraf van ruim 27 jaar wegens zijn rol bij een poging om de democratische machtsoverdracht na de verkiezingen van 2022 te verhinderen.

Flávio Bolsonaro noemt de Braziliaanse rechtsgang politiek gestuurd. Hij schrijft dat zijn tegenstanders proberen hem het zwijgen op te leggen en beschuldigt de hoogste rechters van machtsmisbruik. Die aantijgingen zijn niet onafhankelijk vastgesteld.

Eigen partij erkent uitslag
Opvallend is dat niet iedereen binnen Bolsonaro's eigen politieke kamp zijn beschuldigingen steunt. Zijn Liberale Partij (PL) heeft de officiële verkiezingsuitslag geaccepteerd.

Ook internationale verkiezingswaarnemers, onder meer van de Organisatie van Amerikaanse Staten en het Carter Center, hebben geen onregelmatigheden gemeld die wijzen op grootschalige verkiezingsfraude.

Trump zette wel vraagtekens bij het verloop van de verkiezingen. Volgens Al Jazeera suggereerde de Amerikaanse president dat de stemming mogelijk niet eerlijk was verlopen.

Bolsonaro wil oppositie vanuit buitenland leiden
Bolsonaro kondigt aan voorlopig in de Verenigde Staten te blijven. Hij vergelijkt zijn vertrek met dat van politieke leiders die vanuit ballingschap bleven strijden, onder wie de Franse generaal Charles de Gaulle en Venezolaanse oppositiepolitici.

In zijn verklaring richt hij zich rechtstreeks tot de ongeveer zestig miljoen Brazilianen die op hem stemden. Hij belooft hen niet in de steek te laten en wil vanuit het buitenland leidinggeven aan de oppositie. „Ik zal de stem en de vrije leiding van onze natie zijn”, schrijft hij.

Ook roept hij Braziliaanse senatoren, volksvertegenwoordigers en gouverneurs op om zich tegen de regering-Lula te verzetten. Volgens hem kunnen politici in Brazilië niet vrijuit spreken en zal hij daarom vanuit de Verenigde Staten zeggen wat zij volgens hem niet durven.

Daarmee lijkt de politieke strijd na de verkiezingen nog niet voorbij. Voorlopig blijft Lula echter de officieel gekozen president. Of Bolsonaro zijn beschuldigingen juridisch kan onderbouwen en de verkiezingsuitslag daadwerkelijk kan aanvechten, moet nog blijken.