OM wil 67.000 euro terug van melkveebedrijf dat te veel fosfaat produceerde
Het Openbaar Ministerie eist een boete van 22.500 euro en terugbetaling van ruim 67.000 euro van een melkveebedrijf dat in 2021 meer fosfaat produceerde dan het mocht. Het bedrijf wordt ook verdacht van valse opgaven over zijn veestapel. De zaak diende op 15 oktober bij de economische kamer van de rechtbank in Arnhem, meldt het Functioneel Parket, het onderdeel van het OM dat fraude- en milieuzaken vervolgt, aan NieuwRechts. Of de Staat dat geld ook krijgt, is de vraag: in eerdere fosfaatzaken zetten rechters het terug te betalen bedrag op nul.
Elk melkveebedrijf mag niet meer fosfaat met zijn koeien produceren dan zijn fosfaatrechten toestaan. Wie meer produceert, had rechten moeten kopen of leasen. Dat bespaarde geld wil het OM terug. Het rekent daarbij met de gemiddelde leaseprijs per kilo fosfaat in dat jaar, en die schommelt sterk. In een Overijsselse zaak van 8 oktober rekende de rechtbank met 11,54 euro per kilo voor 2024 en 69,43 euro voor 2025. Volgens het OM komt dat mede doordat bij het verleasen van rechten in 2025 een groter deel wettelijk werd ingehouden dan in 2024.
Op nul gezet
In juli 2024 stelde de rechtbank Overijssel vast dat een melkveehouder 362.452 euro had bespaard door te veel fosfaat te produceren. Terugbetalen hoefde hij niets: dat was volgens de rechtbank „niet rechtvaardig en zinvol”, omdat zijn rechten pas eind 2020 definitief werden vastgesteld, lager dan hij had verwacht. In september 2025 gebeurde hetzelfde bij de rechtbank Oost-Brabant, met een voordeel van ruim 112.000 euro. Daar vroeg de officier van justitie op de zitting zelf om het bedrag op nul te zetten. Het OM noemt het verminderen of schrappen van zo'n betaling „een rechterlijke beslissing”.
Het kan ook anders. In de Overijsselse zaak van 8 oktober moet een melkveehouder ruim 116.000 euro betalen. Of iemand dat kan opbrengen, komt volgens die rechtbank in de regel pas aan de orde als het geld wordt geïnd.
Sinds 2019 kreeg het Functioneel Parket 216 processen-verbaal (officiële meldingen van een overtreding) binnen over overschreden fosfaatrechten. In 111 zaken ging het OM naar de rechter, 60 zaken handelde het zelf af met een schikking of een strafbeschikking, en in 25 zaken zag het zonder voorwaarden af van vervolging. Zeker zes zaken lopen nog. Er komen er waarschijnlijk meer bij: volgens de toezichthouder NVWA produceert ongeveer een kwart van alle melkveebedrijven dit jaar vermoedelijk meer fosfaat dan is toegestaan. Bij controles over 2025 trof de NVWA bij 61 van de 77 bedrijven een overtreding aan. Wanneer de rechtbank in Arnhem uitspraak doet, is nog niet bekend.
